ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΡΗΤΗΣ 2000 – 2006

ΑΞΟΝΑΣ 5: Ανάπτυξη Ορεινών, Μειονεκτικών και  Λοιπών Αγροτικών Περιοχών

ΜΕΤΡΟ 5.5: Ολοκληρωμένες Παρεμβάσεις Ανάπτυξης Ειδικών Αγροτικών Περιοχών (Ολοκληρωμένα Σχέδια)

ΔΡΑΣΗ 3: Διαφοροποίηση της γεωργικής δραστηριότητας

 (Κωδικός πεδίου παρέμβασης 1307)

ΟΔΗΓΟΣ
ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2003
ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ
1.	ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΚΡΗΤΗΣ 2000 – 2006»						4
2.	ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 5 «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΟΡΕΙΝΩΝ, 
ΜΕΙΟΝΕΚΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΛΟΙΠΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ».					5
3.	ΜΕΤΡΟ 5.5 ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ 
ΕΙΔΙΚΩΝ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ (ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ)		7
ΔΡΑΣΗ 3:  «ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ »
3.1	ΦΟΡΕΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ		7
3.2	ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΝΙΣΧΥΟΝΤΑΙ 						7
3.3	ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΝΙΣΧΥΟΝΤΑΙ					8
3.4	ΔΙΚΑΙΟΥΧΟΙ									8
3.5	ΕΠΙΛΕΞΙΜΕΣ ΔΑΠΑΝΕΣ							9
3.6	ΜΗ ΕΠΙΛΕΞΙΜΕΣ ΔΑΠΑΝΕΣ							11

4. 	ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΕΞΙΜΟΤΗΤΑΣ				13
4.1	ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ				13
4.2	ΤΗΡΗΣΗ ΤΩΝ ΕΛΑΧΙΣΤΩΝ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΩΝ ΣΕ ΟΤΙ
 ΑΦΟΡΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 							13
4.3	ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΔΙΚΑΙΟΥΧΟΥ 
/ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ							14
4.3.1	Προϋποθέσεις – Δικαιολογητικά ένταξης 				14
4.3.2	Περιεχόμενα αίτησης – μελέτης και τρόπος παρουσίασης	20
4.3.3	Κριτήρια αποκλεισμού των επενδυτών / επενδυτικών σχεδίων	20
4.3.4	Είδος και ύψος ενίσχυσης						22
4.3.5	Διάρκεια υλοποίησης έργων					22
4.4	ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΚΑΙ ΤΟΠΟΣ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ	22

5. 	ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗΣ ΚΑΙ ΕΓΚΡΙΣΗΣ ΥΠΑΓΩΓΗΣ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ
5.1	ΣΤΑΔΙΑ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΕΞΕΤΑΣΗΣ ΚΑΙ ΕΓΚΡΙΣΗΣ ΥΠΑΓΩΓΗΣ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ						23
5.1.1	Έλεγχος πληρότητας υποβαλλόμενου φακέλου και 
επιλεξιμότητας της πρότασης						24
5.1.2	Βαθμολόγηση επενδυτικών σχεδίων σύμφωνα 
με τα κριτήρια αξιολόγησης – κατάταξη των επενδυτικών σχεδίων	24
5.1.3	Έκδοση απόφασης						24
5.1.4	Εγγυητικές επιστολές						24

6. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ				25
6.1 ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ					25
6.2 ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ			29
6.3 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ			30
6.4 ΕΙΔΙΚΟΣ ΤΡΟΠΟΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ 
ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ									31

7. ΚΑΤΑΒΟΛΗ ΕΠΙΧΟΡΗΓΗΣΗΣ							32

8. ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΠΕΝΔΥΤΩΝ – ΚΥΡΩΣΕΙΣ					33

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ
I.	Πίνακας επιλέξιμων κλάδων.
II.	ΚΥΑ 471/2002 «Προσδιορισμός των λειτουργικών μορφών και τάξεων τουριστικών καταλυμάτων και λοιπών τουριστικών εγκαταστάσεων που εντάσσονται στα Ε.Π. αρμοδιότητας του Υπ. Γεωργίας και των ΠΕΠ κατά τη Γ’ Προγραμματική Περίοδο, ως εγκαταστάσεις ανάπτυξης Αγροτουρισμού.
III.	Πίνακας περιοχής παρέμβασης του προγράμματος στην Περιφέρεια Κρήτης
IV.	Δομή στήριξης Ολοκληρωμένων Προγραμμάτων Ανάπτυξης Αγροτικού Χώρου (ΟΠΑΑΧ) στην Περιφέρεια Κρήτης

Tο Μέτρο 5.5 - Δράση 3 «Διαφοροποιήση της γεωργικής δραστηριοτητας» συγχρηματοδοτείται από ιδιωτικούς πόρους και δημόσια δαπάνη. Η δημόσια δαπάνη καλύπτεται από την εθνική συμμετοχή (Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων) και την κοινοτική συμμετοχή που αποτελεί το 70% της δημόσιας δαπάνης και καλύπτεται από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Προσανατολισμού και Εγγυήσεων ΕΓΤΠΕ, αποστολή του οποίου είναι:
•	  Η καθιέρωση της σχέσης μεταξύ πολυλειτουργικής γεωργίας και ιδιαίτερης περιοχής.
•	Η ενδυνάμωση και στήριξη της ανταγωνιστικότητας της γεωργίας ως δραστηριότητας – κλειδί των αγροτικών περιοχών.
•	Η διευκόλυνση της συγκράτησης του πληθυσμού στις αγροτικές ζώνες.
•	    Η διαφύλαξη και βελτίωση του περιβάλλοντος, του τοπίου και της κληρονομιάς.

1
ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ 
ΤΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ
 ΚΡΗΤΗς 2000-2006

Βασικοί Στόχοι και Περιεχόμενα του Προγράμματος
Οι στρατηγικοί στόχοι του Περιφερειακού Επιχειρησιακού Προγράμματος της Κρήτης είναι οι εξής:
•	η αναβάθμιση του τουρισμού
•	 η προστασία του περιβάλλοντος
•	 η ανάπτυξη της υπαίθρου
•	 η βελτίωση των μεταφορών
•	 η τόνωση της ζήτησης τεχνολογικών υπηρεσιών από επιχειρήσεις της Κρήτης
και οι οποίοι περιλαμβάνονται σε  7 άξονες προτεραιότητας και συγκεκριμένα:
1.	Ενίσχυση της Περιφέρειας ως ερευνητικού και τεχνολογικού πόλου στη ΝΑ Μεσόγειο, προώθηση της καινοτομίας κι ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας
2.	Προστασία του περιβάλλοντος και μείωση των ενδοπεριφερειακών ανισοτήτων
3.	Συμμετοχή της Περιφέρειας στα διεθνή μεταφορικά δίκτυα ως κόμβου διαμετακόμισης
4.	Βελτίωση των οικονομικών λειτουργιών και της ποιότητας ζωής στα μεγάλα αστικά κέντρα
5.	Ανάπτυξη ορεινών, και μειονεκτικών και λοιπών αγροτικών περιοχών
6.	Προώθηση της απασχόλησης-παροχή ίσων ευκαιριών στη γνώση
7.	Τεχνική Βοήθεια

2
Άξονας Προτεραιότητας (5)
«ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΟΡΕΙΝΩΝ, ΜΕΙΟΝΕΚΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΛΟΙΠΩΝ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ» 

Στόχοι του άξονα προτεραιότητας 5 είναι η :
•	Βελτίωση της ποιότητας γεωργικών και μεταποιημένων προϊόντων ώστε να ικανοποιούνται οι απαιτήσεις της αγοράς.
•	Παραγωγή προϊόντων με αυξημένη ζήτηση (προϊόντα ΠΟΠ, βιολογικά, ΠΓΕ κλπ)
•	Συγκράτηση και προσέλκυση νέων αγροτών και ιδιαίτερα σε αγροτικές περιοχές όπου παρατηρείται επιδείνωση της ηλικιακής πυραμίδας του πληθυσμού.
•	Ενθάρρυνση επενδύσεων για την ανάπτυξη συμπληρωματικών εισοδημάτων στα πλαίσια μιας ολοκληρωμένης παρέμβασης.
•	Προστασία, ανάπτυξη και ορθολογική διαχείριση φυσικών πόρων με έμφαση το νερό.
•	Ολοκληρωμένη και ενδογενή ανάπτυξη ιδιαίτερα ορεινών περιοχών.
•	Διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς και παράδοσης στον αγροτικό χώρο καθώς και βελτίωση του επιπέδου της ζωής των κατοίκων της υπαίθρου.  
Ο Άξονας αυτός περιλαμβάνει και το Μέτρο 5.5 «Ολοκληρωμένες Παρεμβάσεις Ανάπτυξης Ειδικών Αγροτικών Περιοχών (Ολοκληρωμένα Σχέδια)», οι στόχοι του οποίου είναι οι εξής:
•	Η διατήρηση και ανάπτυξη της τοπικής οικονομίας που αυξάνουν την προστιθέμενη αξία των τοπικών γεωργικών προϊόντων μέσω της μεταποίησης – τυποποίησης – εμπορίας τους σε τοπικό επίπεδο.
•	Προώθηση τοπικών γεωργικών προϊόντων ποιότητας.
•	Διατήρηση, προστασία και ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς και παράδοσης της υπαίθρου.
•	Δημιουργία θέσεων εργασίας και εξασφάλισης εναλλακτικών πηγών απασχόλησης για τον αγροτικό πληθυσμό.
•	Αντιμετώπιση φαινομένων οικονομικής υστέρησης και υποβάθμισης αγροτικών περιοχών και αξιοποίηση των συγκριτικών πλεονεκτημάτων στο πλαίσιο της διαδικασίας ανάπτυξης και μετασχηματισμού του αγροτικού χώρου.
•	Δυνατότητα δημιουργίας πολλαπλών δραστηριοτήτων ή απόκτησης εναλλακτικών εισοδημάτων, δημιουργία ίσων ευκαιριών, συγκράτηση του αγροτικού πληθυσμού στις εστίες τους.
•	Δημιουργία των κατάλληλων προϋποθέσεων για την προσέλκυση και την εγκατάσταση των νέων κατοίκων και επιχειρήσεων.
•	Προστασία του φυσικού και αγροτικού περιβάλλοντος.

3
ΜΕΤΡΟ 5.5: ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΕΙΔΙΚΩΝ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ (ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ)
ΔΡΑΣΗ 3: «ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ της γεωργικης δραστηριοτητας»

3.1	ΦΟΡΕΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ
Περιφέρεια Κρήτης
3.2	ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΝΙΣΧΥΟΝΤΑΙ 
Σκοπός της δράσης είναι η παροχή δυνατοτήτων δημιουργίας πολλαπλών δραστηριοτήτων και απόκτησης εναλλακτικών εισοδημάτων για τη μείωση της υποαπασχόλησης στο γεωργικό τομέα, τη δημιουργία ίσων ευκαιριών, τη βελτίωση των εισοδημάτων και τη συγκράτηση του αγροτικού πληθυσμού.
Η δράση περιλαμβάνει την ενίσχυση επενδύσεων εκσυγχρονισμού ή ίδρυσης επιχειρήσεων, από γεωργούς κατά κύρια ή μερική απασχόληση, οι οποίοι διαφοροποιούν τις δραστηριότητες με τις οποίες ασχολούνται εντός ή εκτός της εκμετάλλευσής τους, με την ανάπτυξη νέων δραστηριοτήτων οι οποίες δεν σχετίζονται με τη γεωργία. 
Ειδικότερα, στο πλαίσιο του μέτρου θα υλοποιηθούν οι ακόλουθες δράσεις:
1.	Ενίσχυση τουριστικών δραστηριοτήτων (Δράση 3α)
Στο πλαίσιο της δράσης ενισχύονται επενδύσεις οι οποίες :
•	Αυξάνουν την επισκεψιμότητα της περιοχής παρέμβασης και την επέκταση της τουριστικής περιόδου σε αυτή, με την ανάπτυξη εναλλακτικών μορφών τουρισμού.
•	Βελτιώνουν την οργάνωση του αγροτικού τουριστικού προϊόντος.
Η δράση θα ενισχύσει επενδυτικά σχέδια τα οποία αφορούν στη συμπλήρωση ή ανάπτυξη της τουριστικής υποδομής των περιοχών παρέμβασης, σύμφωνα με πρότυπα συμβατά με το φυσικό και οικιστικό περιβάλλον της περιοχής καθώς και στην ανάπτυξη εναλλακτικών μορφών τουρισμού στα πλαίσια προώθησης του τουριστικού προϊόντος αυτής.
Ενδεικτικά έργα τα οποία αναφέρονται σε αυτό το πλαίσιο είναι η δημιουργία και ο εκσυγχρονισμός τουριστικών καταλυμάτων και παραδοσιακών ξενώνων, χώρων 
εστίασης άθλησης και αναψυχής, χώρων κατασκήνωσης σε σημεία φυσικού κάλλους, υπαιθρίων χώρων κατάκλισης, αναψυκτηρίων, ορεινών καταφυγίων, εναλλακτικών δραστηριοτήτων τουρισμού και λοιπές συναφείς δραστηριότητες.

2.	Ενίσχυση βιοτεχνικών δραστηριοτήτων (Δράση 3β)
Στο πλαίσιο της δράσης ενισχύονται επενδύσεις οι οποίες :
•	Δημιουργούν νέες ή βελτιώνουν υφιστάμενες βιοτεχνικές οικοτεχνικές δραστηριότητες.
•	Βελτιώνουν την οργάνωση του βιοτεχνικού και οικοτεχνικού προϊόντος.
Ενδεικτικά έργα τα οποία αναφέρονται σε αυτό το πλαίσιο είναι η δημιουργία ή ο εκσυγχρονισμός βιοτεχνικών μονάδων επεξεργασίας των τοπικών πρώτων υλών, σε τομείς εκτός της πρώτης μεταποίησης και εμπορίας γεωργικών προϊόντων. 
Ενδεικτικά οι επενδύσεις που ενισχύονται μπορούν να πραγματοποιηθούν σε έναν από τους κλάδους οι οποίοι παρουσιάζονται στο Παράρτημα του παρόντος Οδηγού Εφαρμογής. 

3.3	ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΝΙΣΧΥΟΝΤΑΙ
Στη Δράση 3 δεν είναι επιλέξιμες επενδύσεις οι οποίες αφορούν στην καθετοποίηση της γεωργικής παραγωγής μέσα στην εκμετάλλευση, οι οποίες δύνανται να υλοποιηθούν στο πλαίσιο του Μέτρου 5.5 Δράση 6 του Περιφερειακού Επιχειρησιακού Προγράμματος «Ανάπτυξη ορεινών, μειονεκτικών και λοιπών περιοχών» καθώς και επενδύσεις για τη διακίνηση και εμπορία γεωργικών προϊόντων.
Δεν είναι επιλέξιμες οι επενδύσεις οι οποίες υλοποιούνται στους τομείς του κρέατος, του γάλατος, των αυγών και πουλερικών, του μελιού, της σηροτροφίας, των δημητριακών, των ελαιούχων προϊόντων, του οίνου, των οπωροκηπευτικών, των ανθέων, των ζωοτροφών και των σπόρων, καθώς και στους τομείς του καπνού, της ζάχαρης και του βάμβακος.

3.4	ΔΙΚΑΙΟΥΧΟΙ
Όσον αφορά στο καθεστώς ενισχύσεων της δράσης δικαιούχοι δύνανται να είναι 
Φυσικά πρόσωπα, κατά κύρια ή μερική απασχόληση γεωργοί, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο Παράρτημα Ι της ΚΥΑ 532/2002, όπως ισχύει κάθε φορά, για επενδύσεις στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις ή τα εκάστοτε οριζόμενα σε μεταγενέστερες ρυθμίσεις.

3.5	ΕΠΙΛΕΞΙΜΕΣ ΔΑΠΑΝΕΣ
1. Προκειμένου για την ενίσχυση επενδυτικών σχεδίων τα οποία αφορούν στην ίδρυση, επέκταση και βελτίωση υφιστάμενων μονάδων στο τομέα της τουριστικής υποδομής και διανυκτέρευσης, στο τομέα των εναλλακτικών μορφών τουρισμού και ειδικών μορφών τουρισμού επιλέξιμες δαπάνες είναι οι ακόλουθες:
•	Δαπάνες για τη δημιουργία νέων κτιριακών εγκαταστάσεων με τον απαραίτητο ηλεκτρομηχανολογικό, ξενοδοχειακό και λοιπό εξοπλισμό, καθώς και τη διαμόρφωση του περιβάλλοντα χώρου αυτών, στα πλαίσια τουριστικών καταλυμάτων, παραδοσιακών ξενώνων κ.λ.π. σύμφωνα με τους όρους και τις προϋποθέσεις που περιγράφονται στη σχετική ΚΥΑ 471/2002 «Προσδιορισμός των λειτουργικών μορφών και τάξεων τουριστικών καταλυμάτων και λοιπών τουριστικών εγκαταστάσεων που εντάσσονται στα Ε.Π αρμοδιότητας του Υπ. Γεωργίας και των ΠΕΠ κατά τη Γ’ Προγραμματική Περίοδο ως εγκαταστάσεις ανάπτυξης Αγροτουρισμού», η οποία παρατίθεται στο Παράρτημα του παρόντος τεύχους.
•	Δαπάνες για τη επέκταση και βελτίωση υφιστάμενων κτιριακών υποδομών, του περιβάλλοντα χώρου, των ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων και του ξενοδοχειακού και λοιπού εξοπλισμού σε υφιστάμενα τουριστικά και αγροτουριστικά καταλύματα, παραδοσιακούς ξενώνες κ.λ.π., σύμφωνα με τους όρους και τις προϋποθέσεις που περιγράφονται στη σχετική ΚΥΑ 471/2002.
•	Δαπάνες για τη δημιουργία νέων χώρων εστίασης και αναψυχής με την αντίστοιχη αγορά εξοπλισμού, καθώς και δαπάνες για την αναβάθμιση, επέκταση υφισταμένων υποδομών και του αντίστοιχου εξοπλισμού χώρων εστίασης και αναψυχής.
•	 Δαπάνες για την ίδρυση, επέκταση και αναβάθμιση λοιπών τουριστικών εγκαταστάσεων όπως κατασκηνώσεις, κάμπινγκ, υδροθεραπευτήρια, χώροι πολυδραστηριοτήτων κ.λ.π και αγορά του σχετικού αυτών εξοπλισμού.

Στα πλαίσια των ανωτέρω επενδύσεων περιλαμβάνονται δαπάνες για τη βελτίωση της προσπελασιμότητας – σύνδεσης αυτών με το υφιστάμενο οδικό δίκτυο, με μικρές παρεμβάσεις αναβάθμισης του δικτύου πρόσβασης (πλακόστρωση μονοπατιών, μικρά τεχνικά έργα, τσιμεντοστρώσεις σε δύσβατα τμήματα κ.ο.κ). Η δαπάνη βελτίωσης της προσπελασιμότητας δεν θα μπορεί να υπερβαίνει το 10% του συνολικού κόστους της επένδυσης.
•	Δαπάνες για  μελέτες – υπηρεσίες υποστήριξης, όπως η σύνταξη σχετικής οικονομοτεχνικής μελέτης, η μελέτη έκδοσης οικοδομικής άδειας, δαπάνες επιβλέψεων επιμετρήσεων κλπ. Οι ανωτέρω δαπάνες  δεν μπορούν να υπερβαίνουν το 12% του συνολικού επιλέξιμου κόστους της επένδυσης
•	Δαπάνες  για τη δημιουργία νέων ή εκσυγχρονισμό εγκαταστάσεων  και αγοράς εξοπλισμού για εναλλακτικές μορφές και ειδικές μορφές τουρισμού – άθλησης και ψυχαγωγίας όπως ορεινή ποδηλασία, rafting , ιππασία κλπ.
2. Προκειμένου για την ενίσχυση ιδιωτικών επενδύσεων για την  ίδρυση – εκσυγχρονισμό και επέκταση μικρών επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται σε τομείς εκτός της πρώτης μεταποίησης  και εμπορίας γεωργικών προϊόντων. 
•	Δαπάνες για μελέτη και κατασκευή κτιριακών εγκαταστάσεων καθώς και τη βελτίωση η επέκταση υφισταμένων.  
•	Δαπάνες  διαμόρφωσης του περιβάλλοντος χώρου προκειμένου να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις λειτουργίας της συγκεκριμένης βιοτεχνικής δραστηριότητας.
•	Δαπάνες για αγορά μηχανολογικού  και λοιπού εξοπλισμού.
•	Δαπάνες για  υπηρεσίες υποστήριξης όπως η σύνταξη οικονομοτεχνικής μελέτης, η έκδοση των απαραίτητων αδειών, όπως οικοδομική άδεια, καθώς και οι προβλεπόμενες δαπάνες αμοιβής επιβλέποντος μηχανικού, ανάλογα με το είδος της επένδυσης. Οι ανωτέρω δαπάνες  δεν μπορούν να υπερβαίνουν το 12% του συνολικού επιλέξιμου κόστους της επένδυσης.
3. Για τις ανωτέρω δράσεις θεωρούνται επιλέξιμες οι δαπάνες προβολής και προώθησης, όπως η έκδοση διαφημιστικών φυλλαδίων, προβολή σε μέσα μαζικής επικοινωνίας, κλπ και με ποσοστό μέχρι 5% του συνολικού επιλέξιμου κόστους.
Διευκρινίζεται ότι:
•	Ο Φ.Π.Α. δεν περιλαμβάνεται σε καμία κατηγορία δαπανών, καθώς δεν θεωρείται 
επιλέξιμη δαπάνη και επιβαρύνει εξ ολοκλήρου τον τελικό αποδέκτη, εκτός των περιπτώσεων που ο φορέας υλοποίησης δεν εμπίπτει στο καθεστώς ΦΠΑ.
•	Δεν θεωρείται επιλέξιμη, καμία άλλη δαπάνη πέραν των παραπάνω αναφερομένων. Ως ημερομηνία έναρξης των εργασιών θεωρείται η ημερομηνία της θετικής γνωμοδότησης της επένδυσης από τη Γνωμοδοτική Επιτροπή Έγκρισης των Επενδυτικών Σχεδίων. Δαπάνες εργασιών που πραγματοποιήθηκαν νωρίτερα της ημερομηνίας αυτής δεν θεωρούνται επιλέξιμες και δεν υπολογίζονται για ενίσχυση.  

3.6	ΜΗ ΕΠΙΛΕΞΙΜΕΣ ΔΑΠΑΝΕΣ
Οι δαπάνες που αναφέρονται κατωτέρω δεν επιδοτούνται:
1.	Αγορά οικοπέδου.
2.	Αγορά ή απόκτηση κτιριακών εγκαταστάσεων, ανεξάρτητα αν πρόκειται για παλιές ή καινούργιες και την πιθανή προηγούμενη χρήση τους.
3.	Κόστος προσωρινών έργων μη αμέσως συνδεομένων με την εκτέλεση του έργου (π.χ. προσωρινό υπόστεγο για τη φύλαξη υλικών, κλπ.).
4.	Συμβολαιογραφικά έξοδα, και πάσης φύσεως φόροι και δημοσιονομικές επιβαρύνσεις του φορέα της επένδυσης.
5.	Δαπάνες που πραγματοποιήθηκαν νωρίτερα από την ημερομηνία της θετικής γνωμοδότησης της επένδυσης από τη Γνωμοδοτική Επιτροπή Έγκρισης των Επενδυτικών Σχεδίων. 
6.	Εξοπλισμός  αναψυχής (τηλεοράσεις, Video, κλπ.) εκτός των περιπτώσεων που αυτός αποτελεί προϋπόθεση για τη λειτουργία της επένδυσης.
7.	Αγορά οχημάτων. 
8.	Αγορά υλικών αποσβέσιμων σε διάρκεια μικρότερη του έτους.
9.	Μη φυσικές επενδύσεις όπως  των δημοσιονομικών επιβαρύνσεων κάθε είδους εις βάρος των δικαιούχων. Η εκπαίδευση του προσωπικού δεν επιδοτείται. 
10.	Αποζημιώσεις που πληρώνονται από τους δικαιούχους (φορείς) σε τρίτους για απαλλοτριώσεις, εκκρεμότητες, κλπ.
11.	Επισκευές και έργα συντήρησης κτιριακών εγκαταστάσεων και μηχανολογικού εξοπλισμού.
12.	Αγορά μεταχειρισμένων μηχανημάτων και λοιπού εξοπλισμού
13.	Εργασίες πρασίνου (δενδροφυτεύσεις, γκαζόν, κλπ.) καθώς και έργα διακόσμησης, προκειμένου για επενδύσεις στον τομέα της βιοτεχνίας.
14.	Έργα οδοποιίας πέραν των απολύτως αναγκαίων για την εξυπηρέτηση της μονάδας.
15.	Αμοιβές προσωπικού, συμπεριλαμβανομένων των επιβαρύνσεων της κοινωνικής ασφάλισης, πληρωτέες από τον δικαιούχο στο προσωπικό του.
16.	Γενικά έξοδα και απρόβλεπτα μεγαλύτερα  συνολικά σε ποσοστό του 12% των επιλέξιμων δαπανών.
17.	Επενδύσεις σχετικές με κατοικίες φύλαξης των εγκαταστάσεων δαπάνης.

4
ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ 
ΚΑΙ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΕΞΙΜΟΤΗΤΑΣ 

4.1	ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ 
Οι υποψήφιοι φορείς – δικαιούχοι προς ένταξη στη δράση θα είναι δυνατόν να υποβάλλουν προς εξέταση ολοκληρωμένες προτάσεις για την υλοποίηση επενδύσεων οι οποίες θα πρέπει να είναι συμβατές με τους στόχους του Περιφερειακού Επιχειρησιακού Προγράμματος «Ανάπτυξη Ορεινών, Μειονεκτικών και λοιπών περιοχών». 
Οι προϋποθέσεις που πρέπει να πληρούνται από τις υποψήφιες επενδύσεις που υποβάλλονται από τους δικαιούχους είναι:
•	Η προτεινόμενη επένδυση να πραγματοποιείται εντός περιοχής Ολοκληρωμένου Προγράμματος Ανάπτυξης Αγροτικού Χώρου.
•	Η οικονομική βιωσιμότητα και η παροχή επαρκών εγγυήσεων ως προς την αποδοτικότητα των επενδύσεων που θα υλοποιηθούν και η πρόβλεψη θετικών αποτελεσμάτων χρήσης προ φόρων και αποσβέσεων για πέντε (5) έτη μετά την ολοκλήρωση της επένδυσης.
•	Η τεκμηρίωση της σκοπιμότητας της επένδυσης σε σχέση με τους στόχους της δράσης.
•	Η συμβολή της επένδυσης στη δημιουργία ή τη διατήρηση θέσεων απασχόλησης στην περιοχή.
•	Η επενδυτική πρόταση και ο αντίστοιχος προϋπολογισμός αυτής αφορούν ολοκληρωμένο και λειτουργικό φυσικό αντικείμενο.

4.2	ΤΗΡΗΣΗ ΤΩΝ ΕΛΑΧΙΣΤΩΝ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΩΝ ΣΕ ΟΤΙ ΑΦΟΡΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ  
Η ύπαρξη  προέγκρισης χωροθέτησης της επένδυσης, η ύπαρξη Περιβαλλοντικών Όρων λειτουργίας της επένδυσης και άδεια διάθεσης των αποβλήτων που χορηγούνται από τις αρμόδιες αρχές, ανάλογα με το είδος της επένδυσης και εάν απαιτούνται σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία, θα πρέπει να προσκομίζονται πριν την υπογραφή της σύμβασης, ενώ βεβαίωση υποβολής κατάθεσης των ανωτέρω μελετών προς έγκριση στις αρμόδιες υπηρεσίες θα αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα του φακέλου υποψηφιότητας.
4.3.	ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΔΙΚΑΙΟΥΧΟΥ / ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ
4.3.1.	Προϋποθέσεις- Δικαιολογητικά ένταξης 
Οι υποβαλλόμενες προτάσεις εκτός των προαναφερθέντων θα πρέπει να πληρούν τις ακόλουθες προϋποθέσεις για να έχουν δικαίωμα ένταξης στο πρόγραμμα:
1.	Υποβολή Φακέλου Υποψηφιότητας. Ουσιαστική και τυπική προϋπόθεση για την αξιολόγηση των προτάσεων είναι η υποβολή του φακέλου υποψηφιότητας, ο οποίος θα έχει συνταχθεί σύμφωνα με τα υποδείγματα της Περιφέρειας Κρήτης.
		Η σύνταξη του φακέλου μπορεί να θεωρηθεί επιλέξιμη δαπάνη για τις περιπτώσεις που απαιτείται οικονομοτεχνική μελέτη μέχρι του ορίου των 1.500 ΕΥΡΩ και εφόσον το προτεινόμενο έργο εγκριθεί. 
2.  Προϋπολογισμός του έργου. 
•	Το επιλέξιμο κόστος των προτεινόμενων έργων δεν μπορεί να υπερβαίνει τις τετρακόσιες σαράντα χιλιάδες (440.000) ΕΥΡΩ. Είναι δυνατόν το συνολικό κόστος της επένδυσης να υπερβαίνει τις 440.000 ΕΥΡΩ, αλλά το συνολικό επιλέξιμο κόστος με βάση το οποίο θα προσδιοριστεί το ποσοστό επιδότησης δεν μπορεί να υπερβαίνει το ποσό αυτό.
•	Το σύνολο του προϋπολογισμού της Κατηγορίας «Μελέτες – Υπηρεσίες Υποστήριξης» δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να υπερβαίνει το 12% του συνολικού επιλέξιμου κόστους της επένδυσης 
•	Οι  δαπάνες προβολής και προώθησης, όπως η έκδοση διαφημιστικών φυλλαδίων, προβολή σε μέσα μαζικής επικοινωνίας, δεν μπορούν να υπερβαίνουν το 5% του συνολικού επιλέξιμου κόστους της επένδυσης.
3.	Υποβολή αναγκαίων δικαιολογητικών. Ο φάκελος υποψηφιότητας θα πρέπει να συνοδεύεται από τα ακόλουθα δικαιολογητικά :

Α. Σε ότι αφορά τα στοιχεία  πιστοποίησης του φορέα της επένδυσης με την ιδιότητα του γεωργού: 
Νέοι Αγρότες
•	Υπεύθυνη Δήλωση του υποψήφιου επενδυτή όπου θα δηλώνει ότι είναι νέος αγρότης και το επενδυτικό σχέδιο που προτείνεται εντάσσεται στο σχέδιο δράσης που του έχει εγκριθεί.

Αγρότες:
•	Βεβαίωση στον κλάδο κύριας ασφάλισης του ΟΓΑ ή σε περίπτωση μη κύριας ασφάλισης στον ΟΓΑ βεβαίωση του ασφαλιστικού φορέα (ΙΚΑ) ή αντίγραφα βιβλιαρίων ασφάλισης που να προκύπτει ο αριθμός των ασφαλιστικών του ημερομισθίων τα τελευταία τρία έτη.
•	Αντίγραφα εκκαθαριστικών σημειωμάτων των τριών τελευταίων ετών και φορολογικών δηλώσεων (Ε1), συνοδευόμενα από υπεύθυνη δήλωση για το ακριβές αντίγραφο.
Λοιποί που δύναται να θεωρηθούν αγρότες, κατά παρέκκλιση:
•	Βεβαίωση μόνιμης κατοικίας από τον οικείο δήμο σύμφωνα  με το νόμο 2647/1998 άρθρο 4 παρ.5.
•	Βεβαίωση ασφαλιστικού τους ταμείου, που να βεβαιώνει την ιδιότητά τους ως δασεργάτη, μικροεπαγγελματία, αλιεργάτη κλπ
•	Αντίγραφα εκκαθαριστικών σημειωμάτων των τριών τελευταίων ετών και φορολογικών δηλώσεων (Ε1), συνοδευόμενα από υπεύθυνη δήλωση για το ακριβές αντίγραφο.

Β. Γενικά στοιχεία:
•	Θεωρημένο αντίγραφο αστυνομικής ταυτότητας ή διαβατηρίου του υποψήφιου επενδυτή. 
•	Φορολογική και ασφαλιστική ενημερότητα.
•	Τοπογραφικό διάγραμμα και διάγραμμα κάλυψης 1:200 υπογεγραμμένα από μηχανικό
•	Χάρτης προσανατολισμού 1: 50.000, μόνο στις περιπτώσεις επενδύσεων που περιλαμβάνουν νέες κτιριακές εγκαταστάσεις
•	Φωτογραφικό υλικό της θέσης που γίνεται η επένδυση.
•	Σχέδια – σκαριφήματα, κατόψεις (πλήρεις και με διάταξη του εξοπλισμού), όψεις, τομές.
•	Σήμα λειτουργίας ΕΟΤ για επενδύσεις εκσυγχρονισμού ή επέκτασης καταλυμάτων ή άδεια λειτουργίας για λοιπές επιχειρήσεις
•	Προσφορές (προτιμολόγια) και πληροφοριακά φυλλάδια (prospectus) του  βασικού προτεινόμενου εξοπλισμού (τουλάχιστον μία ανά προτεινόμενη δαπάνη). 
•	Αντίγραφα φορολογικών δηλώσεων των τριών τελευταίων χρήσεων (έντυπα Ε1 και Ε9) συνοδευόμενα από υπεύθυνη δήλωση για το ακριβές αντίγραφο.
•	Στις περιπτώσεις νέων αγροτών : Θεωρημένο αντίγραφο του σχεδίου δράσης όπως αυτό έχει εγκριθεί από την οικεία Περιφερειακή Διεύθυνση Γεωργικής Ανάπτυξης και στο οποίο να εμφανίζεται  ότι έχουν συμπεριληφθεί δράσεις αγροτουρισμού ή οικοτεχνικών/ χειροτεχνικών δραστηριοτήτων
•	Υπεύθυνη Δήλωση του υποψήφιου επενδυτή στην οποία αναφέρονται τα εξής:
•	Όλα τα στοιχεία και δικαιολογητικά που υποβλήθηκαν στον φάκελο υποψηφιότητας είναι αληθή.
•	Η επενδυτική πρόταση δεν έχει ενταχθεί / οριστικά υπαχθεί  σε άλλο πρόγραμμα / καθεστώς για το ίδιο αντικείμενο του έργου. Σε περίπτωση υπαγωγής της δεν θα ενισχυθεί από άλλο Εθνικό ή Κοινοτικό πρόγραμμα για την υλοποίηση της ίδιας πρότασης ή τμήματος αυτής.
•	Η κάλυψη της ίδιας συμμετοχής σε περίπτωση που αυτή θα καλυφθεί με φορολογικά αποθεματικά να δηλώνεται ότι αυτά δεν έχουν χρησιμοποιηθεί για την κάλυψη της ιδίας συμμετοχής άλλου ενισχυόμενου προγράμματος
•	Για τους νέους αγρότες: έχει ολοκληρώσει τους κύκλους σπουδών που τεκμηριώνουν τη δηλωθείσα επαγγελματική του ικανότητα και έχει λάβει τους σχετικούς τίτλους σπουδών
•	  Κατά την υποβολή του φακέλου υποψηφιότητας για συμμετοχή στο πρόγραμμα ελήφθησαν υπόψη και έγιναν αποδεκτοί όλοι οι όροι και οι προϋποθέσεις που αναφέρονται στο σχετικό οδηγό εφαρμογής και στο φάκελο υποψηφιότητας
•	  Σε περίπτωση συμμετοχής στο πρόγραμμα υποψήφιου επενδυτή (άρρεν) ότι  έχει εκπληρώσει τις στρατιωτικές του υποχρεώσεις ή έχει απαλλαγεί νομίμως από αυτές. 
•	Δεν είναι συνταξιούχος από οποιοδήποτε ασφαλιστικό ταμείο του εσωτερικού ή εξωτερικού.
•	Αποδέχεται να διευκολύνει τους εθνικούς και κοινοτικούς ελέγχους.
•	Δεν έχω τελεσίδικα καταδικαστεί για οικονομικό αδίκημα ή αδίκημα που σχετίζεται με την επαγγελματική μου δραστηριότητα ή αδίκημα σχετικά με καλλιέργεια, κατοχή, εμπορία, διάθεση ναρκωτικών ουσιών ή/και απάτη εις βάρος του Δημοσίου και θα το αποδείξω με την προσκόμιση Πιστοποιητικού Ποινικού Μητρώου γενικής χρήσης πριν την υπογραφή της σύμβασης. 

Γ. Στοιχεία κάλυψης ίδιας συμμετοχής.
•	Βεβαίωση Τράπεζας που να δηλώνει το κατ’ αρχήν ενδιαφέρον για δανειοδότηση του προτείνοντα, σε περίπτωση που μέρος της επένδυσης καλυφθεί με δάνειο, σύμφωνα με το χρηματοδοτικό σχήμα της επένδυσης.
•	Αποδεικτικά στοιχεία που τεκμηριώνουν την δυνατότητα του επενδυτή να καλύψει τους προβλεπόμενους ιδίους πόρους (ίδια συμμετοχή μείον δανεισμός) σύμφωνα με το χρηματοδοτικό σχήμα. Η Διεύθυνση Γεωργικής  Ανάπτυξης διατηρεί το δικαίωμα να ζητήσει εκ νέου κίνηση λογαριασμού καθ’ όλη τη διάρκεια και μέχρι την υπογραφή της σύμβασης.
Ενδεικτικά αποδεικτικά στοιχεία ίδιων πόρων:
Για ατομικές επιχειρήσεις (υφιστάμενες ή υπό ίδρυση):
Καταθέσεις στο όνομα του φυσικού προσώπου 	Θεωρημένο αντίγραφο της κίνησης λογαριασμού σε τράπεζα. 
Κοινοί λογαριασμοί θεωρούνται αποδεικτικό στοιχείο, εφόσον οι κάτοχοι των λογαριασμών είναι συγγενείς μέχρι β΄ βαθμού ή σύζυγοι. 
Σ’ αυτήν την περίπτωση θα πρέπει να υπάρχει υπεύθυνη δήλωση του συγκαταθέτη ότι αποδέχεται τη διάθεση του ποσού για την υλοποίηση της επένδυσης. 	
Άμεσα ρευστοποιήσιμοι τίτλοι 	Αντίγραφα τίτλων που θα προκύπτει και η πραγματική  τους αξία.	
Δωρεές από άλλα πρόσωπα 	Υπεύθυνη δήλωση του δωρητή, ότι προτίθεται να κάνει τη δωρεά πριν την υπογραφή της σύμβασης και τα απαραίτητα δικαιολογητικά σύμφωνα με την παρούσα, ότι ο δωρητής διαθέτει το ποσό.	
Οποιαδήποτε απαίτηση αποδεικνύεται με δημόσια έγγραφα και μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την επένδυση και είναι άμεσα ρευστοποιήσιμα, π.χ. απαιτήσεις με δικαστική απόφαση κλπ.	Το αντίστοιχο δημόσιο έγγραφο.	
Λοιπά στοιχεία	Οτιδήποτε μπορεί να αποδεικνύει τη δυνατότητα καταβολής της ίδιας συμμετοχής.	

Δ. Στοιχεία ακινήτου εγκατάστασης / λειτουργίας της επιχείρησης.
•	Τίτλος ιδιοκτησίας του οικοπέδου ή ακινήτου του φορέα της επένδυσης,   που θα συνοδεύεται από πρόσφατο  πιστοποιητικό βαρών και μη διεκδικήσεων από το υποθηκοφυλακείο ή
•	συμβολαιογραφικό έγγραφο μίσθωσης οικοπέδου η ακινήτου, και πιστοποιητικό μεταγραφής στο υποθηκοφυλακείο, για χρονικό διάστημα τουλάχιστον 20 ετών από την υποβολή της αίτησης, για τις επενδύσεις αγροτουρισμού (καταλύματα) και νέων κτιριακών εγκαταστάσεων. 
•	Στις εξ’ αδιαιρέτου ιδιοκτησίες ο υποψήφιος επενδυτής οφείλει κατά την κατάθεση του φακέλου υποψηφιότητας να προσκομίσει υπεύθυνες δηλώσεις  από τους άλλους συνδικαιούχους ότι σε περίπτωση έκκρισης της επένδυσης θα του μεταβιβάσουν την ιδιοκτησία τους με συμβόλαιο ή με ενοικιαστήριο διάρκειας τουλάχιστον 20 ετών. 
•	Σε περίπτωση που ο υποψήφιος επενδυτής έχει μόνο την ψιλή κυριότητα  ή μόνο την επικαρπία τότε:
Α .Κατά την υποβολή του φακέλου υποψηφιότητας θα κατατίθεται υπεύθυνη δήλωση του ψιλού κυρίου ή επικαρπωτή (θεωρημένη για το γνήσιο της υπογραφής) στην οποία θα δηλώνεται ότι συναινεί για την υποβολή του φακέλου υποψηφιότητας και έχει λάβει γνώση των όρων της προκήρυξης του Προγράμματος. 
Β. πριν την υπογραφή της σύμβασης (σε περίπτωση έγκρισης)  ο ψιλός κύριος ή  ο επικαρπωτής οφείλει να προσκομίσει συμβολαιογραφικό έγγραφο από τον επικαρπωτή ή τον ψιλό κύριο του ακινήτου, με το οποίο να δηλώνεται αφενός η συναίνεσή του και αφετέρου η γνώση των όρων της σύμβασης για την υλοποίηση του επενδυτικού σχεδίου.  

Στις επενδύσεις εκσυγχρονισμού επιχειρήσεων που αφορά βελτίωση κτιριακών εγκαταστάσεων και προμήθεια  εξοπλισμού, γίνεται δεκτό
•	Συμφωνητικό επαγγελματικής μίσθωσης θεωρημένο από την εφορία διάρκειας ίσης τουλάχιστον με την περίοδο δέσμευσης του επενδυτή.

Ε.  Στοιχεία που τεκμηριώνουν την επιχειρηματική ικανότητα
•	Τίτλοι σπουδών ή βεβαιώσεις επαγγελματικής κατάρτισης συναφών με το αντικείμενο της δραστηριότητας
•	Οτιδήποτε  στοιχείο τεκμηριώνει την επιχειρηματική ικανότητα του φορέα της επένδυσης (π.χ Βεβαιώσεις προϋπηρεσίας από τον ασφαλιστικό φορέα ή αντίγραφα ασφαλιστικών βιβλιαρίων από τα οποία να προκύπτει η εμπειρία σε αντικείμενο συναφές με την δραστηριότητα της επένδυσης).

4.	Δικαιολογητικά που θα πρέπει να προσκομιστούν πριν την υπογραφή της σύμβασης.
Η μη προσκόμισή με το φάκελο υποψηφιότητας δεν αποτελεί λόγο απόρριψης ενώ η ύπαρξή τους επηρεάζει θετικά τη βαθμολόγηση του. 
•	Φορολογική και ασφαλιστική ενημερότητα. 
•	Πιστοποιητικά μεταγραφής, πιστοποιητικά βαρών και μη διεκδικήσεως, τα οποία θα βεβαιώνουν ότι τα ακίνητα στα οποία αφορά η επένδυση είναι ελεύθερα από βάρη.
•	Χάρτης προσανατολισμού 1:50.000.
•	Φωτογραφικό υλικό σχετικά με την υλοποίηση του έργου ανάλογα με το προβλεπόμενο φυσικό αντικείμενο.
•	Φωτοτυπία αστυνομικής ταυτότητας ή διαβατηρίου του υποψήφιου επενδυτή.
•	Τίτλοι σπουδών ή βεβαιώσεις επαγγελματικής κατάρτισης του υποωήφιου επενδυτή ή άλλα πιστοποιητικά που τεκμηριώνουν την εμπειρία σε σχέση με το σχήμα της επένδυσης. Διευκρινίζεται ότι τα πιστοποιητικά αυτά μπορούν να προσκομιστούν μεταγενέστερα μόνο εφόσον είχε γίνει επίκλησή τους στο φάκελο υποψηφιότητας αλλά εκ παραδρομής δεν είχαν συμπεριληφθεί.
•	Όσο αφορά τους νέους αγρότες, θεωρημένο αντίγραφο του σχεδίου δράσης όπως αυτό έχει εγκριθεί από την Περιφερειακή Διεύθυνση Γεωργικής Ανάπτυξης.
•	Οι αναφερόμενες σύμφωνα με τον οικείο Οδηγό Εφαρμογής Υπεύθυνες δηλώσεις του Ν.1599/1985 του υποψήφιου επενδυτή.

4.3.2	Περιεχόμενα αίτησης – μελέτης και τρόπος παρουσίασης 
Τα περιεχόμενα της αίτησης – μελέτης θα πρέπει να ακολουθούν τη δομή του Φακέλου Υποβολής Πρότασης, και θα πρέπει να υποβάλλονται εις τετραπλούν σε σφραγισμένους φακέλους, και ειδικότερα σε ένα πρωτότυπο, το οποίο φέρει την σχετική ένδειξη «Πρωτότυπο» και τρία (3) επιπλέον αντίγραφα. Επίσης, θα πρέπει να υποβάλλεται ένα πλήρες αντίγραφο σε ηλεκτρονική μορφή (CD ROM ή δισκέτα, σε περιβάλλον WINDOWS 98 ή 2000). Τα κείμενα θα πρέπει να είναι σε μορφή WORD και οι πίνακες σε EXCEL. 
Στην αρχή κάθε φακέλου θα υπάρχει πίνακας περιεχομένων, καθώς και πλήρη στοιχεία (τηλέφωνο, fax, διεύθυνση) του υπευθύνου εκπροσώπου του φορέα, με τον οποίο θα έρχονται σε επαφή οι υπηρεσίες της Περιφέρειας και θα αναγράφεται υποχρεωτικά ο Α.Φ.Μ. του υποψήφιου. 
Ο Οδηγός Εφαρμογής και ο Φάκελος Υποψηφιότητας της Δράσης είναι διαθέσιμα στην ιστοσελίδα της Περιφέρειας Κρήτης (www.crete-region.gr).

4.3.3	Κριτήρια αποκλεισμού των επενδυτών / επενδυτικών σχεδίων
Αποκλείονται οι επενδυτές / επενδυτικά σχέδια που εμπίπτουν στις ακόλουθες περιπτώσεις :
1.	Επενδύσεις οι οποίες υποβάλλονται από υποψηφίους οι οποίοι δεν έχουν την ιδιότητα του Γεωργού κατά κύρια ή μερική απασχόληση, όπως αυτή προσδιορίζεται από την ΚΥΑ 532/2003
2.	Εκπρόθεσμη υποβολή του φακέλου υποψηφιότητας καθώς και η κατάθεση της αίτησης και των δικαιολογητικών σε άλλη υπηρεσία εκτός αυτής που ορίζεται από την προκήρυξη της δράσης του Μέτρου.
3.	Οι προτάσεις που παρουσιάζουν έλλειψη των απαραίτητων για την αξιολόγηση του φακέλου υποψηφιότητας δικαιολογητικών.
4.	Μη επιλέξιμα επενδυτικά σχέδια. 
5.	Για τη δράση που αφορά στα τουριστικά καταλύματα, αποκλείονται τα επενδυτικά σχέδια που δεν πληρούν τους όρους και τις προϋποθέσεις της ΚΥΑ 471/2002 όπως ισχύει κάθε φορά.
6.	Οι υποψήφιοι στους οποίους κατά τον χρόνο υποβολής και εξέτασης του επενδυτικού τους σχεδίου έχουν επιβληθεί διοικητικές κυρώσεις για παραβίαση κοινοτικών Κανονισμών ή εθνικής Νομοθεσίας σχετικές με την υλοποίηση επενδυτικών σχεδίων.
7.	Οι υποψήφιοι που δεν παρουσιάζουν τεκμηριωμένη δυνατότητα κάλυψης των ιδίων πόρων για την πραγματοποίηση της επένδυσης σύμφωνα με το χρηματοδοτικό σχήμα.
8.	Οι υποψήφιοι επενδυτές που δεν έχουν την υπηκοότητα Κράτους – Μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
9.	Οι υποψήφιοι επενδυτές που έχουν υπερβεί το 65ο έτος της ηλικίας τους κατά την υποβολή της πρότασης.
10.	Οι υποψήφιοι επενδυτές που δεν  έχουν συμπληρώσει το 18ο έτος της ηλικίας τους κατά την υποβολή της πρότασης και δεν έχουν εκπληρώσει τις στρατιωτικές τους υποχρεώσεις ή δεν έχουν απαλλαγεί νόμιμα από αυτές.
11.	Οι υποψήφιοι επενδυτές που έχουν τελεσίδικα καταδικαστεί για οικονομικό αδίκημα ή αδίκημα που σχετίζεται με την επαγγελματική τους δραστηριότητα ή αδίκημα σχετικό με καλλιέργεια, κατοχή, εμπορία, διάθεση ναρκωτικών ουσιών ή/και απάτη σε βάρος του Δημοσίου. 
12.	Η μη προσκόμιση τοπογραφικού διαγράμματος και διαγράμματος κάλυψης στην περίπτωση ‘ίδρυσης ή επέκτασης .
13.	Η μη προσκόμιση στοιχείων για την ιδιοκτησία του ακινήτου όπως προβλέπονται στην παράγραφο 4.3.1 του παρόντος οδηγού εφαρμογής.
14.	Η μη προσκόμιση σχεδίων – σκαριφημάτων, κατόψεων, όψεων και τομών των κτιριακών εγκαταστάσεων
15.	Η μη προσκόμιση προσφορών (προτιμολογίων) και πληροφοριακών φυλλαδίων (prospectus) του  βασικού προτεινόμενου εξοπλισμού (τουλάχιστον μία ανά προτεινόμενη δαπάνη). 
16.	Εκκαθαριστικά σημειώματα και φορολογικές δηλώσεις (Ε1,Ε9) της τελευταίας τριετίας του υποψήφιου επενδυτή .
17.	Η μη προσκόμιση σήματος λειτουργίας ΕΟΤ για επενδύσεις εκσυγχρονισμού ή επέκτασης καταλυμάτων ή άδεια λειτουργίας για λοιπές υφιστάμενες επιχειρήσεις

4.3.4.	Είδος και ύψος ενίσχυσης
Η ενίσχυση χορηγείται στον δικαιούχο φορέα της επένδυσης με τη μορφή επιδότησης κεφαλαίου και το ύψος της υπολογίζεται ως ποσοστό των επιλέξιμων δαπανών  της επένδυσης. 
Για ιδιωτικές παραγωγικές επενδύσεις εκτός γεωργικού τομέα που υλοποιούνται στις περιοχές (παράρτημα ΙΙΙ)  εφαρμογής του Άξονα 5 του Π.Ε.Π. « 2000 – 2006» από μικρές επιχειρήσεις σύμφωνα με τον κανονισμό Ε.Ε 70/2001, το ποσοστό επιδότησης  στην Περιφέρεια Κρήτης ανέρχεται στο 55% του συνολικού ύψους της επένδυσης η οποία δεν μπορεί να υπερβαίνει τα 440.000 Ευρώ.
Στα πλαίσια εξασφάλισης της ιδίας συμμετοχής από τον υποψήφιο το ποσό των ιδίων πόρων δεν μπορεί να είναι μικρότερο του 20% του συνολικού κόστους της επένδυσης

4.3.5.	Διάρκεια υλοποίησης έργων
Τα εγκεκριμένα επενδυτικά σχέδια θα πρέπει να υλοποιηθούν εντός 30 μηνών από την ημερομηνία υπογραφής της Απόφασης του Γ.Γ. Περιφέρειας Κρήτης για την έγκριση και την υπαγωγή τους.

4.4	ΤΟΠΟΣ ΚΑΙ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ
Οι υποψήφιοι υποβάλλουν τους φακέλους υποψηφιότητας σύμφωνα με τις ημερομηνίες που ορίζονται από την προκήρυξη της Δράσης.  
Οι φορείς που ενδιαφέρονται να εντάξουν επενδυτικά σχέδια στα πλαίσια της παρούσας, υποβάλλουν αίτηση – μελέτη στη λειτουργούσα Δομή Στήριξης της Περιφέρειας Κρήτης Αναπτυξιακή Ηρακλείου Α.Ε. και στις αντίστοιχες αντένες κάθε νομού (Παράρτημα VI).

Αιτήσεις που υποβάλλονται σε άλλους φορείς εκτός των οριζομένων θεωρούνται ως μηδέποτε υποβληθείσες.

5
ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗΣ 
ΚΑΙ ΕΓΚΡΙΣΗΣ ΥΠΑΓΩΓΗΣ 
ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ 

5.1 ΣΤΑΔΙΑ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΕΞΕΤΑΣΗΣ ΚΑΙ ΕΓΚΡΙΣΗΣ ΥΠΑΓΩΓΗΣ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ
Η εξέταση για την υπαγωγή ή μη των επενδυτικών σχεδίων σε πρόγραμμα ενίσχυσης πραγματοποιείται στα ακόλουθα στάδια:
1.	Έλεγχος πληρότητας υποβαλλόμενου φακέλου και επιλεξιμότητας της πρότασης.
2.	Βαθμολόγηση επενδυτικού σχεδίου σύμφωνα με τα κριτήρια αξιολόγησης – Κατάταξη των επενδυτικών σχεδίων.
3.	Αποστολή αποτελεσμάτων της Γνωμοδοτικής Επιτροπής στους τελικούς δικαιούχους
4.	Ο τελικός δικαιούχος ανάλογα με τις διατιθέμενες πιστώσεις και συνεπικουρούμενος από τις Δομές Στήριξης γνωστοποιεί στους εν’ δυνάμει εντασσόμενους τα αποτελέσματα της Γνωμοδοτικής Επιτροπής και τους καλεί να υποβάλουν δήλωση αποδοχής, προσκομίζοντας τις απαιτούμενες εγγυητικές επιστολές και να προσαρμόσουν το επενδυτικό τους σχέδιο σύμφωνα με τα αποτελέσματα της Γνωμοδοτικής Επιτροπής
5.	Επιστολή ενημέρωσης στους απορριπτόμενους επενδυτές για τους λόγους απόρριψής τους 
6.	Ενέργειες των τελικών δικαιούχων προς την Υπηρεσία Διαχείρισης του Π.Ε.Π. Κρήτης 2000-2006 σύμφωνα με τις διαδικασίες που ορίζονται.
7.	Έκδοση  Απόφασης ένταξης από το Γενικό Γραμματέα της Περιφέρειας Κρήτης. 
8.	Οι απορριπτόμενοι έχουν δικαίωμα υποβολής ένστασης κατά των αποτελεσμάτων σε αποκλειστική προθεσμία δεκαπέντε (15) ημερών από την ημερομηνία γνωστοποίησης της απόφασης απόρριψής τους σύμφωνα με όσα ορίζονται στην ΚΥΑ 505/2002 όπως ισχύει κάθε φορά.

5.1.1	Έλεγχος πληρότητας υποβαλλόμενου φακέλου και επιλεξιμότητας της πρότασης  
Εξετάζεται εάν η αίτηση εμπίπτει στις εγκεκριμένες ενέργειες και δραστηριότητες του Προγράμματος (επιλεξιμότητα της πρότασης), καθώς και η πληρότητα των δικαιολογητικών που περιλαμβάνονται σε αυτή. Στην περίπτωση που υπάρχουν ελλείψεις στα απαραίτητα για την αξιολόγηση του φακέλου υποψηφιότητας  δικαιολογητικά, η αίτηση απορρίπτεται και τίθεται στο αρχείο.
Δεν επιτρέπεται η υποβολή συμπληρωματικών στοιχείων ή η τροποποίηση του περιεχομένου του φακέλου υποψηφιότητας μετά την κατάθεση της αίτησης.
Kατά τη φάση αυτή ελέγχεται, επίσης, η τήρηση των προϋποθέσεων που αναφέρονται στις ενότητες 4.1 – 4.3  του παρόντος Οδηγού Εφαρμογής. 

5.1.2	Βαθμολόγηση επενδυτικών σχεδίων  σύμφωνα με τα κριτήρια αξιολόγησης – κατάταξη των επενδυτικών σχεδίων
Η βαθμολόγηση όσων επενδυτικών σχεδίων πληρούν τις προϋποθέσεις της ενότητας 5.1, γίνεται σύμφωνα με τα κριτήρια αξιολόγησης τα οποία παρουσιάζονται στην Ενότητα 6 του παρόντος Οδηγού Εφαρμογής. 
Η κατάταξη των ενδιαφερόμενων επενδυτών γίνεται κατά φθίνουσα σειρά βαθμολογίας και στα πλαίσια του καθορισμένου ορίου πιστώσεων κατά δράση. 

5.1.3	Έκδοση  απόφασης ένταξης
Η Περιφέρεια Κρήτης προβαίνει στην οριστική έγκριση των έργων, με απόφαση ένταξης από το Γενικό Γραμματέα  αναλαμβάνοντας δέσμευση για την καταβολή των ενισχύσεων.

5.1.4  Εγγυητικές επιστολές
Οι επενδυτές υποχρεούνται το αργότερο εντός 1 μηνός από την ημερομηνία παραλαβής του εγγράφου με το οποίο ειδοποιούνται για την καταρχήν έγκριση του έργου, να υποβάλλουν στη Δομή Στήριξης δύο εγγυητικές επιστολές τραπέζης καλής εκτέλεσης του επενδυτικού σχεδίου, για ποσό ίσο προς το 5% του επιλέξιμου κόστους του έργου εκάστη, η πρώτη των οποίων θα επιστρέφεται με την βεβαίωση υλοποίησης του 30% του εγκριθέντος έργου, η δε δεύτερη με τη βεβαίωση ολοκλήρωσης της επένδυσης. 
Οι εγγυητικές επιστολές θα εκδίδονται υπέρ της Περιφέρειας Κρήτης - Διεύθυνση  Γεωργικής Ανάπτυξης.

6
ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ 
ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ 

Τα επενδυτικά σχέδια που θα υποβληθούν στα πλαίσια του παρόντος προγράμματος μετά την υποβολή τους και εφόσον πληρούν τις προϋποθέσεις που ορίζονται στο κεφάλαιο 4. του παρόντος οδηγού εφαρμογής, αξιολογούνται σύμφωνα με τα κριτήρια που ορίζονται και αναλύονται παρακάτω. Η διαδικασία εξέτασης και έγκρισης της υπαγωγής των επενδυτικών σχεδίων θα γίνει σύμφωνα με τα όσα ορίζονται στο κεφάλαιο 5. του παρόντος οδηγού.

6.1 ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

ΚΡΙΤΗΡΙΟ Α. ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ – ΕΤΟΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΠΕΝΔΥΣΗΣ
Α1 : Πλήρης και ορθή συμπλήρωση του φακέλου υποψηφιότητας
Στο κριτήριο αυτό εξετάζεται η πληρότητα και η ορθή συμπλήρωση του φακέλου υποψηφιότητας, ώστε να είναι δυνατή η διαμόρφωση πλήρους εικόνας του περιεχομένου του επενδυτικού σχεδίου και των στοιχείων που απαιτούνται για την αξιολόγησή του.
Α2 : Ετοιμότητα υλοποίησης του επενδυτικού σχεδίου
Στο κριτήριο αυτό εξετάζεται ο βαθμός ετοιμότητας για την άμεση έναρξη υλοποίησης της επένδυσης. Στοιχεία που θα εξεταστούν είναι η ύπαρξη των αναγκαίων μελετών, αδειών, εγκρίσεων κ.λ.π, σε συνδυασμό με το χρόνο που απαιτείται για την έκδοση τους.

ΚΡΙΤΗΡΙΟ Β. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥ ΦΟΡΕΑ ΤΗΣ ΕΠΕΝΔΥΣΗΣ
Β1. Ηλικία 
Στο κριτήριο αυτό εξετάζεται η ηλικία του επενδυτή κατά το χρόνο καταληκτικής ημερομηνίας της προκήρυξης για την υποβολή  της πρότασης. 
Β2. Επιχειρηματική ικανότητα του φορέα της επένδυσης
Στο κριτήριο αυτό θα εξεταστεί ο βαθμός της ικανότητας του φορέα της επένδυσης να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις και τη λειτουργία του επενδυτικού του σχεδίου. Στοιχεία που θα συνεκτιμηθούν είναι η γνώση, η εμπειρία, η επιχειρηματική δραστηριότητα, καθώς και κάθε στοιχείο που τεκμηριώνει την επιχειρηματική ικανότητα του φορέα της επένδυσης.
Β3. Τρόπος κάλυψης της Ιδιωτικής Συμμετοχής.
Εξετάζεται ο βαθμός συμμετοχής του φορέα με ίδια κεφάλαια στο χρηματοδοτικό σχήμα της επένδυσης καθώς και η τεκμηρίωση της κάλυψης της ίδιας συμμετοχής με την ύπαρξη ρευστών διαθεσίμων ή χρεογράφων ή τίτλων  ή και άλλου είδους περιουσιακών στοιχείων που κρίνονται ότι μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την κάλυψη της. 

ΚΡΙΤΗΡΙΟ Γ. ΠΛΗΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ
Γ1. Σκοπιμότητα του επενδυτικού σχεδίου σε σχέση με τις συνθήκες αγοράς και του κλάδου στην περιοχή
Εξετάζεται ο βαθμός κάλυψης των αναγκών της περιοχής από το επενδυτικό σχέδιο, το νέο περιβάλλον που διαμορφώνεται σε σχέση με επιχειρήσεις του ίδιου κλάδου, ο πιλοτικός χαρακτήρας της επένδυσης καθώς και κάθε στοιχείο που τεκμηριώνει την αναγκαιότητα της επένδυσης σε σχέση με τις συνθήκες αγοράς στην περιοχή.
Γ2. Αξιοποίηση νέας τεχνολογίας
Εξετάζεται ο βαθμός αξιοποίησης νέων τεχνολογιών στην παραγωγική διαδικασία, η είσοδος νέας τεχνολογίας στην περιοχή, η αξιοποίηση ευρεσιτεχνιών, η εξοικονόμηση ενέργειας κ.λ.π
Το κριτήριο αυτό δεν εφαρμόζεται στη δράση 3α.
Γ3. Συμβατότητα του σχεδίου με την τοπική παράδοση και την αρχιτεκτονική φυσιογνωμία της περιοχής
Το κριτήριο αφορά στις επενδύσεις στον τομέα των καταλυμάτων, χώρων εστίασης κ.λ.π. Εξετάζεται η συμβατότητα των κτιριακών εγκαταστάσεων με την τοπική αισθητική και αρχιτεκτονική της περιοχής, η ανάδειξη παραδοσιακών ή διατηρητέων καταλυμάτων, η ανάδειξη των ιδιαίτερων πολιτισμικών στοιχείων της περιοχής, της παραδοσιακής κουζίνας, οικοτεχνίας, χειροτεχνίας  κ.λ.π
Γ4. Ρεαλιστικότητα και αξιοπιστία του κόστους του επενδυτικού σχεδίου
Εξετάζεται η ρεαλιστικότητα και αξιοπιστία του κόστους της επένδυσης σε σχέση με τις τιμές και τις ποσότητες των επιμέρους στοιχείων του προϋπολογισμού.
Επιπλέον θα εξεταστεί η αναγκαιότητα του συνόλου των προτεινόμενων κτιριακών εγκαταστάσεων, η δυναμικότητα και το εύρος του μηχανολογικού εξοπλισμού σε σχέση με τις πραγματικές παραγωγικές δυνατότητες της επένδυσης καθώς και ο ολοκληρωμένος χαρακτήρας κ.λ.π
Γ5. Ρεαλιστικότητα του χρονοδιαγράμματος υλοποίησης της επένδυσης
Εξετάζεται η ρεαλιστικότητα του χρονοδιαγράμματος υλοποίησης της επένδυσης σε σχέση με το κόστος , τους χρονικούς περιορισμούς που τίθενται για την ολοκλήρωση της καθώς και η ορθολογική διατύπωση των διακριτών τμημάτων των επιμέρους εργασιών.
Γ6. Βιωσιμότητα – Κερδοφορία της επένδυσης
Εξετάζεται η βιωσιμότητα της επένδυσης την επόμενη πενταετία με βάσει τα προσδοκώμενα οικονομικά αποτελέσματα και συνεκτιμώνται τα αποτελέσματα των τριών τελευταίων χρήσεων σε υφιστάμενες επιχειρήσεις.

ΚΡΙΤΗΡΙΟ Δ. ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ 
Δ1. Δημιουργία ετήσιων ισοδύναμων θέσεων απασχόλησης
Εξετάζεται η δημιουργία ετήσιων ισοδύναμων νέων θέσεων απασχόλησης (μισθωτών και αυτοαπασχολούμενων) που ο φορέας της επένδυσης δεσμεύεται να δημιουργήσει σε συνάρτηση με το ζητούμενο ποσό της Δημόσιας επιχορήγησης.
Από τον αριθμό των νέων θέσεων απασχόλησης αφαιρείται ο αριθμός των απολυθέντων από το μόνιμο προσωπικό κατά το τελευταίο τετράμηνο.
Η διάρκεια της δέσμευσης για την απασχόληση των νέων θέσεων είναι ένα έτος μετά την ολοκλήρωση της επένδυσης. 
Δ2. Συμβολή στην ενίσχυση της τοπικής οικονομίας
Εξετάζεται ο βαθμός συμβολής της επένδυσης στην ενίσχυση της τοπικής οικονομίας σε σχέση με την αξιοποίηση τοπικών πόρων,  α‘ υλών, προϊόντων και υπηρεσιών, τα μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα, η δυνατότητα μεταβιβασιμότητας των αποτελεσμάτων της επένδυσης, και η ενδυνάμωση και αναβίωση παραδοσιακών κλάδων της τοπικής οικονομίας. 
Δ3. Συμβολή στην προστασία και ανάδειξη του περιβάλλοντος 
Εξετάζεται η συμβολή τόσο στην προστασία όσο και στην ανάδειξη του περιβάλλοντος που προκύπτουν είτε από τα στοιχεία της επένδυσης (κτιριακές και μηχανολογικές εγκαταστάσεις, έργα προστασίας  περιβάλλοντος) όσο και από τις δραστηριότητες που θα αναπτυχθούν μετά την ολοκλήρωση της επένδυσης. 

ΚΡΙΤΗΡΙΟ Ε. ΠΡΟΣΘΕΤΗ ΠΡΙΜΟΔΟΤΗΣΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ
Θα δίνεται πρόσθετη πριμοδότηση στις παρακάτω περιπτώσεις :
1.	Ο φορέας της επένδυσης είναι Νέος Αγρότης [βαθμοί δέκα (10)]
Η πριμοδότηση δίνεται όταν ο φορέας της επένδυσης να είναι Νέος Αγρότης για τον οποίο έχει εγκριθεί σχέδιο δράσης το οποίο περιλαμβάνει και ενέργειες αγροτουρισμού, οικοτεχνίας, χειροτεχνίας κ.λ.π.
2.	Ο φορέας της επένδυσης δεν έχει επιχορηγηθεί για οποιοδήποτε επενδυτικό σχέδιο στα πλαίσια κοινοτικών ή εθνικών ενισχύσεων  [βαθμοί πέντε (5)]
Η πριμοδότηση χορηγείται στις περιπτώσεις που ο υποψήφιος επενδυτής χρηματοδοτείται για πρώτη φορά στα πλαίσια κοινοτικών ή εθνικών ενισχύσεων.
3.	Ο φορέας της επένδυσης είναι γυναίκα [βαθμοί πέντε (5)]
Η πριμοδότηση χορηγείται στις περιπτώσεις που φορέας της επένδυσης είναι γυναίκα. 

6.2 ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ	
Α/Α	ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ	ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗΣ ΣΤΑΘΜΙΣΗΣ	
 	 	Δράση 3α	Δράση 3β	
Α.	ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΦΑΚΕΛΟΥ ΥΠΟΨΗΦΙΟΤΗΤΑΣ	20	20	
1	Πλήρης και ορθή συμπλήρωση του φακέλου υποψηφιότητας	5	5	
2	Ετοιμότητα υλοποίησης του επενδυτικού σχεδίου	15	15	
Β.	ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥ ΦΟΡΕΑ ΤΗΣ ΕΠΕΝΔΥΣΗΣ	30	30	
1	Ηλικία επενδυτή	5	5	
2	Επιχειρηματική ικανότητα του φορέα της επένδυσης (γνώση, εμπειρία κ.λ.π.)	15	15	
3	Τρόπος κάλυψης ιδιωτικής συμμετοχής	10	10	
Γ.	ΠΛΗΡΟΤΗΤΑ & ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ	30	30	
1	Σκοπιμότητα του επενδυτικού σχεδίου σε σχέση με της συνθήκες αγοράς και του κλάδου στη περιοχή 	10	10	
2	Αξιοποίηση νέας τεχνολογίας	 	3	
3	Συμβατότητα του επενδυτικού σχεδίου με την τοπική παράδοση και την αρχιτεκτονική φυσιογνωμία της περιοχής 	7	4	
4	Ρεαλιστικότητα και αξιοπιστία του κόστους του επενδυτικού σχεδίου	5	5	
5	Ρεαλιστικότητα του χρονοδιαγράμματος υλοποίησης της επένδυσης	3	3	
6	Βιωσιμότητα - Κερδοφορία της επένδυσης	5	5	
Δ.	ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ	20	20	
1	Δημιουργία ετήσιων ισοδύναμων θέσεων απασχόλησης	10	10	
2	Συμβολή και ενίσχυση της τοπικής οικονομίας	5	5	
3	Συμβολή στη προστασία του περιβάλλοντος	5	5	
 	ΓΕΝΙΚΟ ΣΥΝΟΛΟ 	100	100	
				
 Ε	ΠΡΟΣΘΕΤΕΣ ΠΡΙΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ	ΒΑΘΜΟΙ	ΒΑΘΜΟΙ	
1	Φορέας της επένδυσης να είναι Νέος Αγρότης για τον οποίο έχει εγκριθεί σχέδιο δράσης το οποίο περιλαμβάνει και ενέργειες αγροτουρισμού, οικοτεχνίας, χειροτεχνίας κ.λ.π.	10	10	
2	Ο υποψήφιος επενδυτής δεν έχει επιχορηγηθεί για άλλο επενδυτικό σχέδιο κατά τη τελευταία πενταετία στα πλαίσια κοινοτικών ή εθνικών ενισχύσεων	5	5	
3	Φορέας της επένδυσης να είναι γυναίκα	5	5	

6.3 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ
1.	Βαθμολόγηση κριτηρίων 
Η βαθμολόγηση των κριτηρίων γίνεται σύμφωνα με τα αναφερόμενα στο κεφάλαιο 6.1 «Ανάλυση Κριτηρίων» ανάλογα με τα χαρακτηριστικά και τα στοιχεία της επενδυτικής πρότασης
Τα κριτήρια Β1, Β3 και Δ1 υπολογίζονται και βαθμολογούνται με τον τρόπο που παρουσιάζεται στο Κεφάλαιο 6.4 ‘Ειδικός τρόπος υπολογισμού και  βαθμολόγησης κριτηρίων ‘
2.	Κλίμακα βαθμολογίας 
Όλα τα κριτήρια βαθμολογούνται με την κλίμακα από 0-3 και ο βαθμός μπαίνει σε ακέραια μονάδα εκτός από το κριτήριο Δ1. ‘Δημιουργία νέων θέσεων απασχόλησης’ το οποίο υπολογίζεται με μαθηματικό τύπο 
3. Υπολογισμός τελικού βαθμού κριτηρίου (ΤΒΚ)
Ο τελικός βαθμός του κάθε κριτηρίου (ΤΒΚ)  προκύπτει από τον μαθηματικό τύπο ΤΒΚ= (Βαθμός κριτηρίου * συντελεστή στάθμισης) / 3
Παράδειγμα : εάν στο κριτήριο Α2 ο βαθμός είναι δύο (2) με συντελεστή στάθμισης 15, ο ΤΒΚ= (2*15)/3 = 10.
4. Υπολογισμός Συνολικής βαθμολογίας Κριτηρίων (ΣΒΚ)
Η συνολική βαθμολογία κριτηρίων (ΣΒΚ) προκύπτει με το άθροισμα των τελικών βαθμών των κριτηρίων δηλαδή  ΣΒΚ= ΤΒΚ(Α1+Α2+………..+Δ2+Δ3).
Τα επενδυτικά σχέδια που θα τεθούν υπό αξιολόγηση θα πρέπει να συμπληρώνουν  κατ΄ ελάχιστο επί του συνόλου της βαθμολογίας των κριτηρίων το 40% της μέγιστης συνολικής  βαθμολογίας.
5. Υπολογισμός Τελικής βαθμολογίας πρότασης (ΤΒΠ)
Ο τελικός βαθμός του κάθε επενδυτικού σχεδίου (ΤΒΠ) προκύπτει από το άθροισμα της Συνολικής Βαθμολογίας Κριτηρίων (ΣΒΚ) και της πριμοδότησης.
Δηλαδή ΤΒΠ=ΣΒΚ+πριμοδότηση
6. Κατάταξη των προτάσεων
Η κατάταξη των προτάσεων γίνεται κατά φθίνουσα σειρά της Τελικής Βαθμολογίας τους (ΤΒΠ)

6.4 ΕΙΔΙΚΟΣ ΤΡΟΠΟΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ
ΚΡΙΤΗΡΙΟ Β : ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥ ΦΟΡΕΑ ΤΗΣ ΕΠΕΝΔΥΣΗΣ
Β1. Ηλικία
Κλίμακα ηλικίας	Βαθμός	
Μέχρι και 40 ετών 	3	
Από 41 έως 55 	2	
Από 56 έως 65	1	

Β3. Τρόπος κάλυψης της Ιδιωτικής Συμμετοχής.
Ποσοστό κάλυψης ιδιωτικής συμμετοχής από ιδίους πόρους	Βαθμός	
Από 90% ως 100%	3	
Από 70% ως 90%	2	
Από το ελάχιστο υποχρεωτικό (20% του συνολικού κόστους της επένδυσης) έως 70%	1	

ΚΡΙΤΗΡΙΟ Δ. : ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ 
Δ1. Δημιουργία νέων ετήσιων ισοδύναμων θέσεων απασχόλησης
Ο βαθμός υπολογίζεται σύμφωνα με τον ακόλουθο τύπο
1.	Τελικός Βαθμός Κριτηρίου (ΤΒΚ) = [Νέες Θέσεις Απασχόλησης / Αιτούμενο Ποσό Δημόσιας Επιχορήγησης (σε €)]*40.000*συντελεστή στάθμισης
2.	Στην περίπτωση που το αποτέλεσμα του τύπου είναι μεγαλύτερο του 10 τίθεται ο βαθμός 10.
3.	Ο βαθμός του κριτηρίου στρογγυλοποιείται στο δεύτερο δεκαδικό ψηφίο
Παράδειγμα : Έστω ότι  η αιτούμενη Δημόσια Επιχορήγηση είναι 110.000 €, και η δέσμευση του επιχειρηματία είναι ότι θα δημιουργήσει 2 νέες θέσεις εργασίας.
Τότε έχουμε (2/110.000 )*40.000*10 = 7,27
Στην περίπτωση των επενδυτικών προτάσεων για τις οποίες το ποσό της Δημόσιας Επιχορήγησης είναι μικρότερο των 40.000 € και δεν δημιουργείται καμία θέση εργασίας τίθεται ο βαθμός 2,5.

7
ΚΑΤΑΒΟΛΗ ΕΠΙΧΟΡΗΓΗΣΗΣ

Η επιχορήγηση της επένδυσης καταβάλλεται στον επενδυτή σε τρεις δόσεις, ως εξής:
•	Μετά την ολοκλήρωση του 30% του εγκεκριμένου φυσικού αντικειμένου της επένδυσης και μετά από γραπτό αίτημα του επενδυτή προς τη Δομή Στήριξης, πραγματοποιείται πιστοποίηση του υλοποιηθέντος φυσικού αντικειμένου και καταβάλλεται προς τον επενδυτή το ποσό το οποίο αντιστοιχεί στη Δημόσια Δαπάνη του φυσικού αντικειμένου που τελικά πιστοποιείται.
•	Μετά την ολοκλήρωση του 70% του εγκεκριμένου φυσικού αντικειμένου της επένδυσης και μετά από γραπτό αίτημα του επενδυτή προς τη Δομή Στήριξης, πραγματοποιείται η δεύτερη πιστοποίηση του υλοποιηθέντος φυσικού αντικειμένου και καταβάλλεται προς τον επενδυτή το ποσό το οποίο αντιστοιχεί στη Δημόσια Δαπάνη του νέου φυσικού αντικειμένου που υλοποιήθηκε μετά την πραγματοποίηση της πρώτης πιστοποίησης.
•	Το υπόλοιπο της επιχορήγησης, που δεν μπορεί να είναι μικρότερο του 20% της εγκεκριμένης ενίσχυσης, καταβάλλεται στον επενδυτή μετά την ολοκλήρωση του έργου και την πιστοποίηση του συνολικού υλοποιηθέντος φυσικού αντικειμένου.
Σε περίπτωση που υπάρχει μείωση του επιλέξιμου τελικού κόστους, σε σχέση με το προβλεπόμενο αρχικό επιλέξιμο κόστος, θα μειώνονται αναλογικά και τα ποσά των ενισχύσεων
Μείωση των προβλεπόμενων βασικών μεγεθών  της επένδυσης (εμβαδά, όγκοι, δυναμικότητες) θα επιφέρει αναλογική μείωση των ποσών ενίσχυσης, ανεξάρτητα αν ο προϋπολογισμός διαμορφώνεται σε επίπεδα ανώτερα από τα προβλεπόμενα.
Τα έργα πρέπει να εκτελούνται χωρίς παρεκκλίσεις από τις εγκεκριμένες αρχικές ή τροποποιημένες μελέτες. Στην περίπτωση τροποποίησης προηγείται η έγκρισή της και ακολουθεί η καταβολή των ενισχύσεων.

8
ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΠΕΝΔΥΤΏΝ – 
ΚΥΡΩΣΕΙΣ

1.	Ο επενδυτής οφείλει να εκτελέσει την επένδυση σύμφωνα με τα όσα προβλέπονται στην αίτηση που υποβλήθηκε στη Δομή Στήριξης και εγκρίθηκε και μέσα στα χρονικά περιθώρια που προσδιορίζονται στον παρόντα Οδηγό Εφαρμογής. 
2.	Ο επενδυτής υποχρεούται:
α)	Να ενημερώνει απαραιτήτως για την ακριβή ημερομηνία έναρξης των εργασιών τη Δομή Στήριξης. 
β)	Να υποβάλλει στη Δομή Στήριξης την οριστική μελέτη του έργου (οικοδομική μελέτη και εγκεκριμένα από την αρμόδια πολεοδομία σχέδια) προκειμένου αυτή να διευκολύνεται στις εργασίες, εφ’ όσον αυτή απαιτείται. 
γ)	Να παρέχει κάθε σχετική πληροφόρηση προκειμένου να διευκολύνει τις υπηρεσίες  που παρακολουθούν την εκτέλεση του έργου του.
δ)	Να αποδέχεται τον έλεγχο προσκομίζοντας οποιαδήποτε παραστατικά ζητηθούν και να παρέχει πρόσβαση στα λογιστικά του βιβλία από τα αρμόδια εντεταλμένα όργανα του Κράτους και της Ε.Ε.
ε)	Να  τηρεί τις υποχρεώσεις του για δημοσιότητα όπως αυτές προβλέπονται στον κανονισμό Ε.Ε 1159/2000. 
ζ)   Να διευκολύνει τους εμπλεκόμενους φορείς του προγράμματος σε ότι αφορά σε θέματα προβολής και δημοσιότητάς του (λήψη φωτογραφιών, καταχωρήσεις σε ΜΜΕ, συμμετοχή σε εκθέσεις, κ.λ.π). 
3. Επενδυτές οι οποίοι δηλώνουν ψευδή ή ανακριβή στοιχεία προκειμένου να επιτύχουν την επιχορήγησή τους απεντάσσονται από το πρόγραμμα και αποκλείονται για διάστημα έως 10 ετών από κάθε μορφής ενισχύσεις προσανατολισμού.
4. Το ελάχιστο ποσοστό υποχρεωτικής συμμετοχής του φορέα με ίδια κεφάλαια, όπως καθορίζεται στην απόφαση υπαγωγής του άρθρου 17, θα αναλίσκεται κατά προτεραιότητα για την αντιμετώπιση των πρώτων δαπανών του έργου.
5. Κάθε δυνητικός επενδυτής έχει δικαίωμα να υποβάλει κατ’ ανώτατο όριο ένα (1) επενδυτικό σχέδιο και μόνο σε μία Δομή Στήριξης, σε κάθε κύκλο προκήρυξης της κάθε Δράσης. Η υποβολή περισσότερων της μία υποβολής από τον ίδιο υποψήφιο καθιστά όλες τις υποβληθείσες προτάσεις του αυτοδίκαια άκυρες.
6. Ο επενδυτής υποχρεούται στην τήρηση των όρων της απόφασης υπαγωγής. Σε περίπτωση μη τήρησης των όρων αυτών, ο Γενικός Γραμματέας Περιφέρειας Κρήτης εκδίδει απόφαση ανάκλησης της υπαγωγής και μερικής ή ολικής επιστροφής των ποσών της δημόσιας επιχορήγησης. Είναι δυνατή η ανάκληση της απόφασης υπαγωγής μετά από αίτημα του επενδυτή, σύμφωνα με τις διατάξεις της ΚΥΑ  505/2002.
7. Αίτημα τροποποίησης της απόφασης υπαγωγής που αφορά σε αύξηση του εγκριθέντος προϋπολογισμού της επένδυσης απαγορεύεται.
8. Κάθε δικαιούχος ενίσχυσης δεσμεύεται να μη μετεγκατασταθεί σε άλλη Περιφέρεια ή άλλη γεωγραφική ενότητα, εκτός αυτής στην οποία του έχει χορηγηθεί η επένδυση. Δεσμεύεται, επίσης, να μη μεταβάλει τη χρήση της ενισχυόμενης επένδυσης για χρονικό διάστημα πέντε (5) ετών, μετά την ολοκλήρωση της ενισχυόμενης επένδυσης. Σε περίπτωση που ο επενδυτής κατά τη διάρκεια της πενταετίας μετά την ολοκλήρωση της επένδυσης, παύσει τη λειτουργία του ή εγκατασταθεί σε άλλη Περιφέρεια ή γεωγραφική ενότητα, ή μεταβάλλει τη χρήση της ενισχυόμενης επένδυσης, υποχρεούται σε αναλογική επιστροφή του ποσού της δημόσιας επιχορήγησης.
9. Απαγορεύεται η μεταβίβαση παγίων περιουσιακών στοιχείων της επένδυσης που έχουν επιχορηγηθεί, μέχρι τη συμπλήρωση πενταετίας από την ολοκλήρωσή της (από την οριστική παραλαβή του από την αρμόδια επιτροπή), εκτός εάν αυτά έχουν αντικατασταθεί από άλλα τουλάχιστον ισοδυνάμου αποτελέσματος. Σε αντίθετη περίπτωση, επιβάλλεται ολική ή μερική ανάκληση της απόφασης έγκρισης και η επιστροφή της καταβληθείσας επιχορήγησης. Απαγορεύεται επίσης η εκμίσθωση παγίων στοιχείων της επένδυσης, για το ίδιο χρονικό διάστημα. 
10. Από την ημερομηνία έκδοσης της απόφασης ολοκλήρωσης της επένδυσης και για χρονικό διάστημα ενός (1) έτους, ο επενδυτής έχει την υποχρέωση διατήρησης των δημιουργημένων νέων θέσεων απασχόλησης, όπως αυτές προβλέπονται στην απόφαση υπαγωγής. Σε αντίθετη περίπτωση, επιβάλλεται αναλογική επιστροφή της δημόσιας επιχορήγησης, με απόφαση του Γενικού Γραμματέα Περιφέρειας Κρήτης.
11. Η δημόσια επιχορήγηση που καταβάλλεται στον επενδυτή δεν επιτρέπεται να εκχωρείται σε τρίτους. Κατ’ εξαίρεση είναι δυνατή η εκχώρηση σε πιστωτικό ίδρυμα για την παροχή βραχυπρόθεσμου δανείου, ισόποσου της εκχωρούμενης επιχορήγησης, υπό την προϋπόθεση ότι αυτό χρησιμοποιείται αποκλειστικά για την πραγματοποίηση της επένδυσης.
12. Οποιαδήποτε επιστροφή αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών δημόσιας επιχορήγησης γίνεται εντόκως από την ημερομηνία καταβολής τους, σύμφωνα με τις διατάξεις του Κώδικα Δημοσίων Εσόδων.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι
Πίνακας Επιλέξιμων Κλάδων

Στο πλαίσιο της Δράσης 3, επιλέξιμες είναι οι επενδύσεις οι οποίες εντάσσονται στις κατηγορίες που περιγράφονται στο άρθρο 3 του Οδηγού Εφαρμογής. Οι βασικοί κλάδοι και υποκλάδοι, σύμφωνα με τη Στατιστική Ταξινόμηση των Κλάδων Οικονομικής Δραστηριότητας της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας της Ελλάδος, είναι οι ακόλουθοι:

ΚΩΔΙΚΟΣ 	ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΚΛΑΔΟΥ	
141	Λατομεία λίθων για οικοδομικές χρήσεις	
153.3	Παρασκευή ζαχαρωδών προϊόντων από φρούτα και λαχανικά	
155.2	Παρασκευή παγωτών	
158.1	Αρτοποιία, παραγωγή νωπών ειδών ζαχαροπλαστικής	
158.5	Παραγωγή μακαρονιών, λαζανιών, κουσκούς και παρόμοιων αλευροειδών προϊόντων	
158.6	Επεξεργασία τσαγιού και καφέ	
158.7	Παραγωγή αρτυμάτων και καρικευμάτων	
159.1	Παραγωγή αποσταγμάτων αλκοολούχων ποτών	
159.2	Παραγωγή αιθυλικής αλκοόλης από υλικά που υφίστανται ζύμωση	
159.6	Ζυθοποιϊα	
159.7	Παραγωγή βύνης	
159.8	Παραγωγή μεταλλικών νερών και αναψυκτικών	
17	Παραγωγή κλωστοϋφαντουργικών υλών	
18	Κατασκευή ειδών ένδυσης, κατεργασία και βαφή γουναρικών	
19	Κατεργασία και δέψη δέρματος, κατασκευή ειδών ταξιδίου, τσαντών, ειδών σελοποιϊας, ειδών σαγματοποιϊας και υποδημάτων	
20	Βιομηχανία ξύλου και κατασκευή προϊόντων από ξύλο και φελό, εκτός από τα έπιπλα, κατασκευή ειδών καλαθοποιϊας και σπαρτοπλεκτικής	
212.1	Κατασκευή κυματοειδούς χαρτιού και χαρτονιού και ειδών συσκευασίας από χαρτί και χαρτόνι	
212.3	Κατασκευή ειδών χαρτοπωλείου	
221.9	Άλλες εκδοτικές δραστηριότητες	
222.9	Άλλες δραστηριότητες συναφείς με την εκτύπωση	
241.2	Παραγωγή χρωστικών υλών	
245.1	Παραγωγή σαπουνιών και απορρυπαντικών, προϊόντων καθαρισμού και στίλβωσης	
245.2	Παραγωγή αρωμάτων και παρασκευασμάτων καλλωπισμού	
246.3	Παραγωγή αιθερίων ελαίων	
263	Κατασκευή κεραμικών πλακιδίων και κυβολίθων	
265.1	Παραγωγή τσιμέντου	
266.2	Κατασκευή δομικών προϊόντων από γύψο	

ΚΩΔΙΚΟΣ 	ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΚΛΑΔΟΥ	
267	Κοπή, μορφοποίηση και κατεργασία λίθων	
285	Κατεργασία και επικάλυψη μετάλλων, γενικές μηχανολογικές εργασίες που εκτελούνται έναντι αμοιβής ή βάσει σύμβασης	
286	Κατασκευή ειδών μαχαιροποιϊας, εργαλείων και σιδηρικών	
287	Κατασκευή άλλων μεταλλικών προϊόντων	
29	Κατασκευή μηχανημάτων και ειδών εξοπλισμού μ.α.κ.	
36	Κατασκευή επίπλων, λοιπές βιομηχανίες	
55	Ξενοδοχεία και εστιατόρια	
633	Δραστηριότητες ταξιδιωτικών πρακτορείων και επιχειρήσεων οργανωμένων εκδρομών, δραστηριότητες παροχής τουριστικής βοήθειας	
748.2	Δραστηριότητες συσκευασίας	
930.2	Δραστηριότητες κομμωτηρίων, κουρείων	
923	Άλλες δραστηριότητες θεάματος	
925	Δραστηριότητες βιβλιοθηκών, αρχειοφυλακείων, μουσείων και λοιπές πολιτιστικές δραστηριότητες	
926	Αθλητικές δραστηριότητες	
927.2	Άλλες ψυχαγωγικές δραστηριότητες μ.α.κ.	

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ
ΚΥΑ 471/2002: «Προσδιορισμός των λειτουργικών μορφών και τάξεων τουριστικών καταλυμάτων και λοιπών τουριστικών εγκαταστάσεων που εντάσσονται στα Ε.Π αρμοδιότητας του Υπ. Γεωργίας και των ΠΕΠ κατά τη Γ’ Προγραμματική Περίοδο ως εγκαταστάσεις ανάπτυξης Αγροτουρισμού»

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ			          	Αθήνα, 10/07/02
ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ				Αριθ. Πρωτ: 272331/4816
ΓΕΝ. Δ/ΝΣΗ ΕΓΓ. ΕΡΓΩΝ  & Γ.Δ					
Δ/ΝΣΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ & Γ.Δ.                      Αριθ. Απόφασης: 471
TMHMA Δ’
ΠΛΗΡ.: ΤΑΤΣΗ Ε.
ΤΗΛ.: 010 2124135		 

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ 				 
ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ					
Δ/ΝΣΗ  Α΄ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΚΟΙΝΗ ΥΠΟΥΡΓΙΚΗ ΑΠΟΦΑΣΗ

ΘΕΜΑ :	«Προσδιορισμός των λειτουργικών μορφών και τάξεων των τουριστικών καταλυμάτων και λοιπών τουριστικών εγκαταστάσεων που είναι δυνατό να εντάσσονται στα Επιχειρησιακά Προγράμματα αρμοδιότητας Υπουργείου Γεωργίας και τα Περιφερειακά Επιχειρησιακά Προγράμματα (ΠΕΠ) κατά την Γ΄ Προγραμματική Περίοδο, ως εγκαταστάσεις ανάπτυξης Αγροτικού Τουρισμού.  
ΟΙ ΥΠΟΥΡΓΟΙ
ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ  ΚΑΙ  ΓΕΩΡΓΙΑΣ

Έχοντας υπόψη :
1.	τις διατάξεις:
α) του ν.δ. 131/74 «περί παροχής οικονομικών ενισχύσεων στη γεωργική, κτηνοτροφική, δασική και αλιευτική παραγωγή» (Α’ 320), όπως τροποποιήθηκε με τους ν. 1409/83  (Α’ 199), 2538/97 (Α’ 242) και 2512/97 (Α’ 138).
β) του άρθρου 29Α του ν. 1558/1985 «Κυβέρνηση και κυβερνητικά όργανα» (Α΄ 137), όπως το άρθρο αυτό προστέθηκε με το άρθρο 27 του ν. 2081/1992 «Ρύθμιση του  θεσμού των Επιμελητηρίων, τροποποίηση διατάξεων του ν. 1712/1987 για τον εκσυγχρονισμό των επαγγελματικών οργανώσεων των εμπόρων, βιοτεχνών και λοιπών επαγγελμάτων και άλλες διατάξεις» (Α’ 154) και  τροποποιήθηκε  με την παρ. 2α του άρθρου 1 του ν. 2469/1997 «Περιορισμός και βελτίωση της αποτελεσματικότητας των κρατικών δαπανών και άλλες διατάξεις» (Α’ 38).
γ) του άρθρου 39 παρ. 10 του ν. 2065/92 «Αναμόρφωση της  άμεσης φορολογίας και άλλες διατάξεις» (Α’ 113).
δ) του ν. 2601/1998 «Ενισχύσεις ιδιωτικών επενδύσεων για την οικονομική και περιφερειακή ανάπτυξη της χώρας και άλλες διατάξεις» (Α’ 81).
ε) του άρθρου 21 παρ. 8 του του ν. 2741/99 « Ενιαίος Φορέας Ελέγχου Τροφίμων και άλλες ρυθμίσεις του ΥΠ. Ανάπτυξης» (Α’ 199).
στ) του Π.Δ/τος με αριθ. 43/02 «για την κατάταξη των κύριων ξενοδοχειακών καταλυμάτων σε κατηγορίες με σύστημα αστέρων και τεχνικές προδιαγραφές αυτών» (Α’ 43).
ζ) του Π.Δ/τος με αριθ. 337/00 «για την κατάταξη ενοικιαζομένων δωματίων και ενοικιαζομένων διαμερισμάτων σε κατηγορίες με το σύστημα των κλειδιών» (Α’ 281).
η) του Π.Δ/τος με αριθ. 33/79 «περί τουριστικών καταλυμάτων εντός παραδοσιακών κτισμάτων» (Α’ 10)
2.	τους κανονισμούς:
α) καν. (ΕΚ) 1260/99 του Συμβουλίου «περί γενικών διατάξεων για τα Διαρθρωτικά Ταμεία».
β) καν. (ΕΚ) 1257/99 του Συμβουλίου «για τη στήριξη της αγροτικής ανάπτυξης από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Προσανατολισμού και Εγγυήσεων (ΕΓΤΠΕ) και για την τροποποίηση και κατάργηση ορισμένων κανονισμών».
γ) καν. 69/01 και 70/01 της Επιτροπής της Ε.Κ για την εφαρμογή των άρθρων 87, 88 της συνθήκης της ΕΚ στις κρατικές ενισχύσεις ήσσονος σημασίας και προς τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις.
3.	την οδηγία με αριθ. 75/268
4.	την αριθ.  56616/2000  απόφαση των Υπουργών Εθνικής Οικονομίας, Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημ. ΄Εργων και Ανάπτυξης «Καθορισμός τμημάτων της Επικράτειας στα οποία δεν έχουν εφαρμογή τα κίνητρα επιχορήγησης και επιδότησης τόκων καθώς και επιδότησης χρηματοδοτικής μίσθωσης του ν. 2601/98, για τις επενδύσεις ίδρυσης και επέκτασης ξενοδοχειακών εγκαταστάσεων»
5.	την αριθ. 451/2001 απόφαση των Υπουργών Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης, Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Γεωργίας για τα καθεστώτα ενισχύσεων του κοινοτικού πλαισίου στήριξης 2000-2006 για επενδύσεις στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις.
6.	την αριθ. Ε(2001)845/06.04.01 απόφαση της Ε.Ε. για την έγκριση του Ε.Π. Αγροτική Ανάπτυξη – Ανασυγκρότηση της Υπαίθρου.
7.	την αριθ. Ε(2001)3562/19-11-2001 απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με την οποία εγκρίθηκε το Ε.Π. Κοινοτικής Πρωτοβουλίας LEADER+.
8.	τα εγκεκριμένα από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή Περιφερειακά Επιχειρησιακά Προγράμματα (Π.Ε.Π.).
9.	την αριθ. 2647/ΥΠΕΘΟ/538866/ΕΙΔ135/ΕΟΤ19.11.86 απόφαση του Υφυπουργού Εθνικής Οικονομίας «Μέτρα για την ελεγχόμενη τουριστική ανάπτυξη και την αναβάθμιση της τουριστικής προσφοράς περιοχών της Χώρας. Καθορισμός περιοχών ελέγχου τουριστικής ανάπτυξης», όπως τροποποιήθηκε και σήμερα ισχύει.
10.	την αριθ. 485/2001 κοινή απόφαση του Πρωθυπουργού και Υπουργού Ανάπτυξης «Ανάθεση αρμοδιοτήτων στους Υφυπουργούς Ανάπτυξης, Αλέξανδρο Καλαφάτη, Χρήστο Θεοδώρου και Δημήτριο Γεωργακόπουλο». 
11.	 το γεγονός ότι από την εφαρμογή της παρούσας  δεν προκαλείται δαπάνη σε βάρος του Κρατικού Προϋπολογισμού .

ΑΠΟΦΑΣΙΖΟΥΜΕ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α

Αρθρο 1
Πεδίο εφαρμογής 

Παρεμβάσεις Αγροτικού Τουρισμού μπορούν να υλοποιηθούν στο πλαίσιο των  ακόλουθων Επιχειρησιακών Προγραμμάτων:
Α.   Ε.Π.  « Αγροτική Ανάπτυξη και Ανασυγκρότηση της Υπαίθρου» και ειδικότερα στα μέτρα 7.6  «Διαφοροποίηση των γεωργικών δραστηριοτήτων που σχετίζονται με τη γεωργία, για να παρασχεθεί η δυνατότητα δημιουργίας πολλαπλών δραστηριοτήτων και η απόκτηση εναλλακτικών εισοδημάτων» και 7.9 «Ενθάρρυνση τουριστικών και βιοτεχνικών δραστηριοτήτων».
Β.   Ε.Π. Κοινοτικής Πρωτοβουλίας LEADER+ και ειδικότερα στο πλαίσιο του μέτρου 1.2 «Ενισχύσεις σε επενδύσεις – Στήριξη στην επιχειρηματικότητα».
Γ.  Περιφερειακά Επιχειρησιακά Προγράμματα και ειδικότερα στο πλαίσιο των «Ολοκληρωμένων Προγραμμάτων Ανάπτυξης Αγροτικού Χώρου» και στο Πρόγραμμα «Πολυαπασχόλησης στη  γεωργική εκμετάλλευση» σε εφαρμογή του κεφ. ΣΤ΄ της αριθ. 451/01 ΚΥΑ, όπως αυτή ισχύει κάθε φορά.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β
Λειτουργικές μορφές και τάξεις τουριστικών καταλυμάτων

Άρθρο 2
Ίδρυση νέων κύριων και μη κύριων ξενοδοχειακών καταλυμάτων

Οι λειτουργικές μορφές και τάξεις νέων τουριστικών καταλυμάτων, που ενισχύονται στα πλαίσια των μέτρων και δράσεων ανάπτυξης Αγροτικού Τουρισμού των προγραμμάτων του Κεφαλαίου Α  είναι δυνατόν να είναι οι ακόλουθες: 
Α. Παραδοσιακά ή διατηρητέα κτίρια: Πρόκειται για επισκευή, αποκατάσταση παραδοσιακών ή διατηρητέων κτιρίων και μετατροπή τους σε τουριστικά καταλύματα, σε εφαρμογή αρχιτεκτονικής μελέτης, που συντάσσεται  σύμφωνα με τα οριζόμενα στο Π.Δ. 33/79 (ΦΕΚ 10/Α/24.01.79) και την αρ. 532249/27.07.94 (ΦΕΚ 616Β/09.08.94) απόφαση του Γενικού Γραμματέα του Ε.Ο.Τ.. 
Τα ανωτέρω κτίσματα πρέπει να είναι χαρακτηρισμένα ως παραδοσιακά ή διατηρητέα, από τις αρμόδιες κατά τόπους Υπηρεσίες του Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. ή του ΥΠ.ΠΟ.
 	  Β. Ξενοδοχεία κλασσικού τύπου, 5, 4 και 3 αστέρων : Πρόκειται για μορφή ξενοδοχείου που περιλαμβάνει κοινόχρηστους χώρους υποδοχής, παραμονής, εστίασης και αναψυχής πελατών, υπνοδωμάτια, λουτρά και βοηθητικούς χώρους.  
Η ίδρυσή τους γίνεται σύμφωνα με τις σχετικές προδιαγραφές που προβλέπονται  στο Π.Δ. 43/02 (ΦΕΚ 43/Α/02). 
Ο  ελάχιστος απαιτούμενος αριθμός δωματίων είναι 10. 
      Γ.  Ξενοδοχεία τύπου MOTEL 4 και 3 αστέρων: Πρόκειται για ξενοδοχεία που περιλαμβάνουν κοινόχρηστους χώρους υποδοχής, παραμονής, εστίασης και αναψυχής πελατών, υπνοδωμάτια  με ιδιαίτερα λουτρά και βοηθητικούς χώρους. Τα ξενοδοχεία  τύπου MOTEL ιδρύονται, εφόσον η σχετική χρήση επιτρέπεται από τις κείμενες διατάξεις, είτε εκτός σχεδίου αλλά εντός ΖΟΕ είτε εκτός σχεδίου, εκτός οικισμών και γενικά εκτός κατοικημένων περιοχών ή στις παρυφές τέτοιων περιοχών, αλλά απαραιτήτως επί οδικών αρτηριών μεγάλης κυκλοφορίας που ενώνουν μεγάλα αστικά ή τουριστικά κέντρα και εμφανίζουν σημαντική κίνηση αυτοκινήτων (εθνικό και επαρχιακό δίκτυο).  Η ίδρυσή τους γίνεται σύμφωνα με τις σχετικές προδιαγραφές και διαδικασίες που προβλέπονται  στο Π.Δ. 43/02 (ΦΕΚ 43/Α/02). 
Ο ελάχιστος απαιτούμενος αριθμός δωματίων είναι 10.    
Δ. Ξενοδοχεία τύπου επιπλωμένων διαμερισμάτων 5, 4 και 3 αστέρων: 
Πρόκειται για ξενοδοχεία, που διαθέτουν κοινόχρηστους χώρους υποδοχής και παραμονής πελατών, βοηθητικούς χώρους και περιλαμβάνουν διαμερίσματα ενός, δύο ή περισσοτέρων κύριων χώρων με πλήρες λουτρό και μικρό μαγειρείο. Η ίδρυσή τους γίνεται σύμφωνα με τις σχετικές προδιαγραφές και διαδικασίες, που προβλέπονται  στο Π.Δ. 43/02 (ΦΕΚ 43/Α/02).
 	Ο ελάχιστος απαιτούμενος αριθμός δωματίων ανέρχεται σε 10. 

Ε. Τουριστικές επιπλωμένες επαύλεις και τουριστικές επιπλωμένες κατοικίες: Οι Τουριστικές επιπλωμένες επαύλεις είναι μονόροφες ή δυόροφες μονοκατοικίες ενδιαφέρουσας αρχιτεκτονικής μορφής που έχουν ανεξάρτητη και άμεση εξωτερική προσπέλαση, ιδιωτικότητα και παρουσιάζουν αυτοτέλεια οικοπέδου και κτίσματος, όπου ανήκει αποκλειστικά και ο διαμορφωμένος κήπος.  
Οι Τουριστικές επιπλωμένες κατοικίες είναι μεμονωμένες ή σε σειρά ή σε συγκρότημα μονόροφες ή δυόροφες κατοικίες, που έχουν αυτοτέλεια λειτουργίας, ανεξάρτητη εξωτερική προσπέλαση και ιδιωτικότητα. 
Η ίδρυσή τους γίνεται σύμφωνα με τις σχετικές προδιαγραφές και διαδικασίες που προβλέπονται στην αριθ. 530992/87 (ΦΕΚ 557/Β/87) απόφαση του ΕΟΤ.
Ο ελάχιστος απαιτούμενος αριθμός κλινών ανέρχεται σε 10. 
ΣΤ. Ενοικιαζόμενα δωμάτια 4 «κλειδιών»: 
Πρόκειται για ενοικιαζόμενα δωμάτια σε συγκρότημα μέχρι 10 δωματίων που ιδρύονται με βάση τις προδιαγραφές που ορίζονται  στο Π.Δ. 337 (ΦΕΚ 281/Α/28.12.2000). 
         Ο μέγιστος δυνατός αριθμός δωματίων  είναι 10, ενώ ο ελάχιστος απαιτούμενος αριθμός δωματίων είναι 6 με αντίστοιχο αριθμό κλινών 12.
Ζ. Ενοικιαζόμενα επιπλωμένα διαμερίσματα  4 «κλειδιών»: Πρόκειται για ενοικιαζόμενα επιπλωμένα διαμερίσματα σε συγκρότημα μέχρι 20 δωματίων που ιδρύονται με βάση τις προδιαγραφές που ορίζονται  στο Π.Δ. 337 (ΦΕΚ 281/Α/28.12.2000). 
         Ο μέγιστος δυνατός αριθμός δωματίων  είναι 20, ενώ ο ελάχιστος απαιτούμενος αριθμός δωματίων είναι 6 με αντίστοιχο αριθμό κλινών 12.
Άρθρο 3
Περιορισμοί στη χωροθέτηση και τις τάξεις τουριστικών καταλυμάτων
        Η ίδρυση τουριστικών καταλυμάτων του προηγουμένου άρθρου υπόκειται στους ακόλουθους όρους και περιορισμούς:
α. Η μετατροπή χαρακτηρισμένων παραδοσιακών ή διατηρητέων κτισμάτων σε τουριστικά καταλύματα ενισχύεται κατά προτεραιότητα στις  περιοχές εφαρμογής των προγραμμάτων χωρίς κανένα επιπλέον περιορισμό.  
β. Για όλες τις λοιπές λειτουργικές μορφές καταλυμάτων του άρθρ. 2 ισχύουν οι περιορισμοί που προβλέπονται στην με αριθ. 2647/ΥΠΕΘΟ /538866/ ΕΙΔ135/ ΕΟΤ/19.11.86 (ΦΕΚ 797/86/Β) απόφαση του Υφυπουργού Εθνικής Οικονομίας «Μέτρα για την ελεγχόμενη τουριστική ανάπτυξη και την αναβάθμιση της τουριστικής προσφοράς περιοχών της Χώρας. Καθορισμός περιοχών Ελέγχου Τουριστικής Ανάπτυξης», όπως αυτή τροποποιήθηκε και ισχύει σήμερα.
γ. Σε οικόπεδα ή γήπεδα ευρισκόμενα σε απόσταση  μικρότερη των 3 χλμ.  από τις ακτές είναι δυνατή η ίδρυση μόνο κυρίων ξενοδοχειακών καταλυμάτων (ξενοδοχεία κλασσικού τύπου, ξενοδοχεία τύπου Motel, ξενοδοχεία τύπου επιπλωμένων διαμερισμάτων),  τουριστικών επιπλωμένων επαύλεων, τουριστικών επιπλωμένων κατοικιών, καθώς και  μετατροπή παραδοσιακών ή διατηρητέων κτιρίων σε καταλύματα. 
δ. Σε παραδοσιακούς οικισμούς, εκτός από τη μετατροπή σε κατάλυμα παραδοσιακών ή διατηρητέων κτιρίων, είναι δυνατή η ίδρυση μόνο ξενοδοχείων κλασσικού τύπου και επιπλωμένων διαμερισμάτων, τουριστικών επιπλωμένων επαύλεων και τουριστικών επιπλωμένων κατοικιών λαμβανομένων υπόψη  των περιορισμών του εδαφίου β.
ε. Η κατασκευή ενοικιαζομένων επιπλωμένων δωματίων και ενοικιαζομένων επιπλωμένων διαμερισμάτων είναι δυνατή, τηρουμένων σωρευτικά και των περιορισμών των εδαφίων β,  γ και δ του παρόντος άρθρου, μόνο σε οικόπεδα που βρίσκονται εντός σχεδίου, εντός οικισμών προϋφιστάμενων του 1923 ή εντός οριοθετημένων οικισμών με πληθυσμό κάτω των 2.000 κατοίκων.  Τα οικόπεδα αυτά θα πρέπει επί πλέον να βρίσκονται εκτός των περιοχών, που ορίζονται στην ΚΥΑ των Υπουργών Εθνικής Οικονομίας, Ανάπτυξης και ΠΕΧΩΔΕ 56616/2000 (ΦΕΚ 803/Β/00).  
Άρθρο 4
Επέκταση  κύριων και μη κύριων ξενοδοχειακών καταλυμάτων
Ενισχύεται η επέκταση κύριων και μη κύριων ξενοδοχειακών καταλυμάτων που ήδη λειτουργούν νόμιμα με ειδικό σήμα λειτουργίας, εφόσον ανήκουν στις λειτουργικές μορφές και τάξεις του άρθρου 2 της παρούσας και μόνον υπό τους όρους και περιορισμούς του άρθρου 3.
	
Άρθρο 5
Ποιοτικός εκσυγχρονισμός κύριων και μη κύριων ξενοδοχειακών καταλυμάτων
1. Ενισχύεται ο ποιοτικός εκσυγχρονισμός κύριων και μη κύριων ξενοδοχειακών  καταλυμάτων, που ήδη λειτουργούν νόμιμα με ειδικό σήμα λειτουργίας, ανεξαρτήτως λειτουργικής μορφής και τάξης.
2.  Η  χορήγηση της ενίσχυσης είναι δυνατή, εφόσον, με την ολοκλήρωση των σχετικών έργων, εργασιών και προμηθειών, που συνιστούν τον ποιοτικό εκσυγχρονισμό τα καταλύματα κατατάσσονται σε λειτουργικές μορφές και τάξεις του άρθρου 2 της παρούσας και μόνο. Η δυνατότητα μετατροπής της λειτουργικής μορφής και η δυνατότητα κατά τάξη προαγωγής των καταλυμάτων, που δεν συγκαταλέγονται στο άρθρο 2, βεβαιώνεται από την αρμόδια υπηρεσία του ΕΟΤ ή της οικείας Περιφέρειας, η οποία και εγκρίνει  την τροποποιητική αρχιτεκτονική μελέτη για τη μετατροπή της λειτουργικής μορφής ή και την προαγωγή κατά τάξη. Η βεβαίωση της εν λόγω δυνατότητας μετατροπής λειτουργικής μορφής ή και προαγωγής κατά τάξη και η έγκριση της τροποποιητικής αρχιτεκτονικής μελέτης, όπου απαιτείται, αποτελούν προϋπόθεση για την χορήγηση ενίσχυσης των επενδύσεων ποιοτικού εκσυγχρονισμού στα οικεία προγράμματα, εφόσον πρόκειται για καταλύματα, που δεν συγκαταλέγονται στην απαρίθμηση του άρθρ.2 του παρόντος Κεφαλαίου.
Κεφάλαιο Γ΄
Άρθρο 6
Λοιπά καταλύματα και άλλες Τουριστικές Εγκαταστάσεις

 1. Ενισχύεται η ίδρυση και επέκταση  οργανωμένων τουριστικών κατασκηνώσεων Β΄ τάξης και άνω,  σύμφωνα με τις προδιαγραφές και διαδικασίες που προβλέπονται στην αριθ. 530992/87 (ΦΕΚ 557β/87) απόφαση του ΕΟΤ. Επίσης ενισχύεται ο ποιοτικός εκσυγχρονισμός τέτοιων κατασκηνώσεων, που λειτουργούν νόμιμα με ειδικό σήμα λειτουργίας, ανεξάρτητα από τάξη.
Επενδύσεις ίδρυσης ή επέκτασης οργανωμένων τουριστικών κατασκηνώσεων  Β΄ τάξης μπορούν να υλοποιηθούν σε οικόπεδα - γήπεδα, τα οποία βρίσκονται σε απόσταση μεγαλύτερη των 3 χιλ. από ακτές. Τουριστικές κατασκηνώσεις Α΄ τάξης μπορούν να υλοποιηθούν οπουδήποτε μπορούν να  χωροθετηθούν. 
2. Λοιπές τουριστικές εγκαταστάσεις που περιγράφονται στην αριθ. 530992/87 (ΦΕΚ 557/Β/87) απόφαση του ΕΟΤ υλοποιούνται σύμφωνα με τις διατάξεις της απόφασης αυτής και τις λοιπές διατάξεις της εθνικής νομοθεσίας.
Κεφάλαιο Δ΄
Άρθρο 7
Νόμιμες εγκρίσεις και άδειες

Όλες οι ενισχύσεις των προηγουμένων άρθρων του Κεφαλαίου αυτού χορηγούνται υπό τον όρο, ότι έχει προηγηθεί η τήρηση των νόμιμων διαδικασιών και η λήψη των νομίμων αδειών για την ίδρυση, επέκταση και εκσυγχρονισμό των αντίστοιχων καταλυμάτων και λοιπών εγκαταστάσεων από τους αρμόδιους φορείς.   

Η παρούσα να δημοσιευθεί στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης.				
Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ  ΓΕΩΡΓΙΑΣ			Ο ΥΦΥΠΟΥΡΓΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ			
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΡΥΣ				ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ  ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ
ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ 
ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΡΗΤΗΣ
ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ 
ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΡΗΤΗΣ
ΔΗΜΟΣ	ΔΗΜΟΤΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ	
1η ΖΩΝΗ	
ΜΟΥΣΟΥΡΩΝ	ΚΑΡΑΝΟΥ (ΚΑΡΩΝ), ΛΑΚΚΩΝ, ΜΕΣΚΛΩΝ, ΟΡΘΟΥΝΙΟΥ, ΠΡΑΣΕ, ΣΕΜΠΡΩΝΑ	
ΘΕΡΙΣΟΥ	ΘΕΡΙΣΟΥ	
		
ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΑΣΗ ΓΩΝΙΑΣ	ΑΣΗ ΓΩΝΙΑ	
		
ΣΦΑΚΙΩΝ	ΑΓΙΑΣ ΡΟΥΜΕΛΗΣ, ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ, ΑΝΩΠΟΛΕΩΣ, ΑΣΚΥΦΟΥ, ΑΣΦΕΝΔΟΥ, ΙΜΠΡΟΥ, ΠΑΤΣΙΑΝΟΥ, ΣΚΑΛΩΤΗΣ, ΧΩΡΑΣ ΣΦΑΚΙΩΝ	
2η ΖΩΝΗ	
ΑΡΚΑΔΙΟΥ	ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΕΥΘΕΡΝΑΣ (ΠΡΙΝΕ), ΕΛΕΥΘΕΡΝΗΣ, ΣΚΟΥΛΟΥΦΙΩΝ, ΑΜΝΑΤΟΥ, ΚΥΡΙΑΝΝΑΣ, ΜΕΣΗ, ΧΑΡΚΙΩΝ
	
ΚΟΥΡΗΤΩΝ	ΑΓΙΑΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ,ΑΓΙΟΥΙΩΑΝΝΟΥ, ΑΠΟΔΟΥΛΟΥ, ΒΙΖΑΡΙΟΥ,ΚΟΥΡΟΥΤΩΝ, ΛΑΜΠΙΩΤΩΝ, ΛΟΧΡΙΑΣ, ΝΙΘΑΥΡΕΩΣ, ΠΕΤΡΟΧΩΡΙΟΥ, ΠΛΑΤΑΝΙΩΝ, ΠΛΑΤΑΝΟΥ,ΦΟΥΡΦΟΥΡΑ	
ΣΥΒΡΙΤΟΥ	ΑΜΑΡΙΟΥ, ΑΝΩ ΜΕΡΟΥΣ, ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ, ΒΙΣΤΑΓΗΣ, ΒΡΥΣΩΝ, ΒΩΛΕΩΝΩΝ, ΓΕΡΑΚΑΡΙΟΥ, ΕΛΕΝΩΝ, ΘΡΟΝΟΥ, ΚΑΛΟΓΕΡΟΥ, ΜΕΡΩΝΑ, ΜΟΝΑΣΤΗΡΑΚΙΟΥ, ΠΑΝΤΑΝΑΣΗΣ, ΠΑΤΣΟΥ	
ΛΑΜΠΗΣ	ΑΓΙΑΣ ΓΑΛΗΝΗΣ, ΑΚΟΥΜΙΩΝ, ΑΡΔΑΚΤΟΥ, ΔΡΙΜΙΣΚΟΥ, ΚΑΡΙΝΩΝ, ΚΕΝΤΡΟΧΩΡΙΟΥ, ΚΕΡΑΜΕ, ΚΙΣΣΟΥ, ΚΡΥΑΣ ΒΡΥΣΗΣ, ΛΑΜΠΙΝΗΣ, ΜΕΛΑΜΠΩΝ, ΜΟΥΡΝΕΣ, ΜΥΞΟΡΡΟΥΜΑ,ΟΡΝΕΣ, ΣΑΚΤΟΥΡΙΩΝ, ΣΠΗΛΙΟΥ	
3η ΖΩΝΗ	
ΑΡΚΑΛΟΧΩΡΙΟΥ	ΔΕΜΑΤΙΟΥ,  ΚΑΡΑΒΑΔΟΥ, ΚΑΣΑΝΟΥ, ΝΙΠΙΔΙΤΟΥ, ΠΑΝΑΓΙΑΣ, ΣΚΙΝΙΑ	
ΒΙΑΝΝΟΥ	ΑΓΙΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ, ΑΜΙΡΑ, ΆΝΩ ΒΙΑΝΝΟΥ, ΑΦΡΑΤΙΟΥ, ΒΑΧΟΥ, ΕΜΠΑΡΟΥ, ΚΑΛΑΜΙΟΥ, ΚΑΤΩ ΒΙΑΝΝΟΥ, ΚΑΤΩ ΣΥΜΗΣ, ΚΕΦΑΛΟΒΡΥΣΙΟΥ, ΜΑΡΘΑΣ, ΜΙΛΛΙΑΡΑΔΩΝ, ΞΕΝΙΑΚΟΥ, ΠΕΥΚΟΥ, ΣΥΚΟΛΟΓΟΥ, ΧΟΝΔΡΟΥ	
ΙΕΡΑΠΕΤΡΑΣ	ΝΕΩΝ ΜΑΛΩΝ, ΑΝΑΤΟΛΗΣ,  ΓΔΟΧΙΩΝ, ΚΑΛΑΜΑΥΚΑΣ, ΜΑΚΡΥΛΙΑΣ, ΜΕΣΕΛΕΡΩΝ, ΜΟΥΡΝΙΩΝ, ΜΥΘΩΝ, ΜΥΡΤΟΥ,  ΡΙΖΗΣ	
4η ΖΩΝΗ	
ΙΤΑΝΟΥ	ΖΑΚΡΟΥ, ΚΑΡΥΔΙΟΥ, ΜΗΤΑΤΟΥ, ΠΑΛΑΙΚΑΣΤΡΟΥ	
ΛΕΥΚΗΣ	ΑΓΙΑΣ ΤΡΙΑΔΑΣ, ΑΠΙΔΙΩΝ, ΑΡΜΕΝΩΝ, ΖΗΡΟΥ, ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΔΩΝ, ΧΑΝΔΡΑ	
ΜΑΚΡΥ ΓΙΑΛΟΥ	ΑΓΙΟΥ ΣΤΕΦΑΝΟΥ, ΛΙΘΙΝΩΝ, ΟΡΕΙΝΟΥ, ΠΕΡΙΒΟΛΑΚΙΩΝ, ΠΕΥΚΩΝ, ΣΤΑΥΡΟΧΩΡΙΟΥ, ΣΧΙΝΟΚΑΨΑΛΩΝ, ΧΡΥΣΟΠΗΓΗΣ	
ΣΗΤΕΙΑΣ	ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ,  ΑΧΛΑΔΙΩΝ,  ΕΞΩ ΜΟΥΛΙΑΝΩΝ,  ΚΑΤΣΙΔΩΝΙΟΥ,  ΚΡΥΩΝ, ΛΑΣΤΡΟΥ, ΜΑΡΩΝΙΑΣ, ΜΕΣΑ ΜΟΥΛΙΑΝΩΝ, ΜΥΡΣΙΝΗΣ, ΠΙΣΚΟΚΕΦΑΛΟΥ,ΠΡΑΙΣΟΥ, ΡΟΥΣΣΑΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ, ΣΚΟΠΗΣ, ΣΤΑΥΡΩΜΕΝΟΥ,  ΣΦΑΚΑΣ, ΤΟΥΡΛΩΤΗΣ, ΧΑΜΕΖΙΟΥ	

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙV
ΔΟΜΗ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΓΡΟΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ (ΟΠΑΑΧ) ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΡΗΤΗΣ
Κεντρική Δομή στην Περιφέρεια Κρήτης
ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Α.Ε.
Διεύθυνση:Αρχάνες 701 00 Ηράκλειο
Τηλ. 2810.753300
Fax: 2810. 753310
e-mail: info@anher.gr
Αντένα Νομού Χανίων: 
ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΔΥΤΙΚΗΣ ΚΡΗΤΗΣ (ΟΑΔΥΚ) Α.Ε.
Διεύθυνση: Πλ. 1866& Κριάρι, Μέγαρο Πάνθεον, 731 35Χανιά
Τηλ.: 28210.95331
Fax: 28210.96974
e-mail: oadyk@oadyk.gr 
Αντένα Νομού Ρεθύμνου
ΑΚΟΜ-Μ «Ψηλορείτης» Α.Ε.
Διεύθυνση: Ανώγεια 740 51 Ρέθυμνο
Τηλ: 28340.31402
Fax: 28340.31058
e-mail: akomm@psiloritis.net.gr

Αντένα Νομού Ηρακλείου 
ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Α.Ε.
Διεύθυνση:Αρχάνες 701 00 Ηράκλειο
Τηλ. 2810.753300
Fax: 2810. 753310
e-mail: info@anher.gr

Αντένα Νομού Λασιθίου 
ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΛΑΣΙΘΙΟΥ Α.Ε.
Διεύθυνση: Κτίριο Νομαρχίας, 721 00 Αγ.Νικόλαος
Τηλ.: 28410.82970
Fax: 28410.82971
e-mail: anaplas@lasithinet.gr